شاهکار سینمای ایران

» به وبلاگ گلشيفته فراهاني شاهکار سينماي ايران خوش آمديد / اميدواريم لحظات خوشي را سپري نماييد .

منوي اصلي

سخن روز

جدول فروش فيلم ها

برنامه ي آينده ي سينماها

وبلاگ های طرفداران گلشیفته فراهانی

آرشيو موضوعي

مطالب پيشين

لوگوي سايت

خلاصه آمار سايت

نظرسنجي

امکانات

لوگوي دوستان

آرشيو مطالب

پيوندها

ساعت و تاريخ

عضويت در خبرنامه

وضعيت در ياهو

موسيقي

لينکستان

اطلاعيه هاي سايت :

پيغام مدير وبلاگ

پرونده ای برای ستاره ها در سینمای ایران

پرونده ای برای ستاره ها در سینمای ایران :

شاید اولین چیزی که جرقه ی نوشتن این مطلب را در ذهنم زد، مطلب اخیر ماهنامه ی فیلم در شماره ی اخیر خود بود. مطلبی که در آن با تحلیل پر فروش ترین فیلم های دهه ی 80 سینمای ایران، عامل پر فروش شدن فیلم ها را به دو دسته تقسیم کرده بود :

۱) وجود امین حیایی و محمدرضا گلزار 2) کمدی بودن

بماند که با کلیتش مخالفم و به نظرم این مطلب سبک هم در راستای سیر نزولی ای هست که ماهنامه ی از ریخت افتاده ی فیلم، گرفتارش شده.

قبل از انقلاب سینمای ایران شاهد ستاره های نسبتا زیادی در خود بوده. بازیگرانی چون محمدعلی فردین، بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی، فائقه آتشین(گوگوش) و...

هر یک به گونه ای تاثیر در کشاندن مردم به سینماها داشتند. مرحوم محمد علی فردین که عملا از لحاظ سطح بازیگری، جزو بازیگران زیر متوسط بود و چیز خاصی برای عرضه نداشت، بیشتر با حضور در فیلمفارسی های آن دوران با سبک خاص خودش، عاملی در فروش فیلمها می شد. فردین در آن زمان جزو بازیگران خوش سیمای سینمای ایران بود و اکثریت طرفدارانش از این حیث حامی او بودند. فردین در آن موقع حکم برگ برنده را در یک فیلم داشت و شاید سرشناس ترین فیلمفارسی هایی که با حضور او ساخته شدند، همان اثار معروفی چون "گنج قارون" و "سلطان قلبها" باشد. بماند که همین "سلطان قلبها" که اثری متوسط و یا زیر متوسط است، جزو محبوبترین فیلم های تاریخ سینمای ایران است و دامنه ی محبوبیتش هنوز هم پس از سالها، ادامه دارد.

بهروز وثوقی اما سیمای خوشی نداشت و مانند فردین با حضور در فیلمفارسی ها، به گیشه کمک نمی کرد. بلکه اعتباری که او از حیث بازیگری در بین توده ی مردم کسب کرده بود و بازیهای عالیش در فیلم های خوب و محبوبی چون قیصر و... او را به یک ستاره تبدیل کرد.

در این بین در آن زمان شاید تنها و یا بزرگترین ستاره ی زن آن زمان سینمای ایران، گوگوش بود که جزو بهترین(شاید بهترین؟!) خوانندگان آن موقع ایران بود و محبوبیتی استثنایی و دست نیافتنی در تاریخ سینمای ایران داشت و هنوزم دارد. او هم به خاطر زیباییش و شهرت خوانندگیش، قالبا در فیلم ها استفاده می شد.

اگر از سینمای قبل از انقلاب فاصله بگیریم، بعد از انقلاب مسئولان و بلطبع مردم جو گرفته شده و پر حرارت آن زمان، ابتدا سینما را عامل فساد می دانستند و قصد داشتند آن را، هم ردیف با عرق فروشی ها و کاباره ها، به آتش بکشند. این شاید بدترین برهه ی زمانی ای بود که سینمای ایران دچارش شده بود. بعد از آنکه حکم به بقا سینمای ایران داده شد، مسئولان وقت مربوطه، ستاره سازی را عاملی برای فساد در سینما دانستند. شاید این مسئولان با تصور آنکه بازیگرانی مانند گوگوش و بهروز وثوقی و... در قبل از انقلاب تبدیل به بت برای بسیاری از مردم شدند و صحنه های نسبتا مبتذلی با حضور آنها در سینما شکل گرفت، به همین دلیل وجود ستاره را،عاملی می دانستند که سینما را از رسالتش به دور می کند و تبدیل به محلی برای نشان دادن زیبایی های یک بازیگر و یا دلبری هایش و یا بت شدن او برای مردم و از راه به در شدن بازیگران می شود. این جریان به قدری شدت گرفت که پرونده ای شکل گرفت و عده ی بسیاری در این راستا، مورد هدف قرار گرفتند و به برزخ رانده شدند..

مسئولان مربوطه ی وقت، اولین اشتباهشان را همان موقع ها بود که انجام دادند. وقتی صحبت از ممنوع التصویر شدن تعدادی از ستارگان و بازیگران و هنرمندان قبل از انقلاب شد، اولویت بر ممنوع التصویر شدن ستارگان اول سینما شد. با این تصور که تصویر مجدد آنها بر روی پرده ی سینما، می تواند یادآور سینمای مبتذل قبل از انقلاب باشد. به همین دلیل بازیگر توانا و بزرگی چون بهروز وثوقی، جزو این گروه قرار گرفت. حتی بازیگری چون محمدعلی فردین هم به جرم ستاره بودن، مورد غضب قرار گرفت. اما این جریان تنها ستاره ها و بازیگران بزرگ آن زمان را شامل می شد. بدون توجه به اینکه آن بازیگر در گذشته چه چیزهایی در پرونده اش دارد. این روش ابلهانه ی دستگاه در آن زمان، باعث کنار رفتن ستاره های بزرگ سینمای ایران شد. از طرفی اما بازیگران دیگری که در قبل از انقلاب، تماما در فیلم های مبتذل، قالبا نقش های مبتذلی بازی کردند، به دلیل آنکه ستاره نبودند و شاید برای مردم یادآور آن سینما نیستند، به کارشان در سینما ادامه دادند. در همین راستا بود که بازیگری چون جلال پیشواییان که فیلمی نبود که او در آن فحشاگیری نکند، اجازه ی فعالیت یافت. بازیگری که از قیصر و شب غریبان و... تماما با نقش های منفی و فاسد که در خیلی هایشان،"سکس" هم به چشم می خورد، حضور داشت. و یا باز هم می توان بازیگر دیگری چون عنایت بخشی را مثال زد. فردی که قبل از انقلاب در فیلم ها، دختران نیمه برهنه را در آغوش می گرفت و در کنار ساحل با آنها رقص تانگو می رفت، چون ستاره نبود، اجازه ی فعالیت پیدا می کند و از آنجا که این دست افراد همیشه موج سواران خوبی اند و شرایط را درک می کنند، به ناگه تبدیل به حاج آقا و سید و مومن در سینما و تلویزیون می شوند!

این جریان ادامه می یابد تا سال 68 و اکران فیلم عروس ، ساخته ی بهروز افخمی که به جرات می توان گفت، یکی از تاثیر گذارترین فیلم های تاریخ سینمای ایران است. از آن فیلم بود که عملا انقلابی در سینمای ایران می شود. از آن فیلم بود که تابوی ستاره سازی در سینمای ایران شکسته شد و تصویر زیبایی از نیکی کریمی بر سر در سینماها قرار گرفت و مردم را هر چه بیشتر به سالن های سینما کشاند. از آن مقطع اولین ستاره های سینمای ایران پدید آمدند. افرادی چون ابوالفضل پور عرب و نیکی کریمی. بگذریم که آن یکی مدتهاست که بی جان است و آن یکی هم خیلی وقت است که نیمه جان است!

در بهترین دهه ی سینمای ایران یعنی دهه ی 70، که اوج شکوفایی و پویایی سینمای ایران بود و شاهد خلق شاهکارهای بزرگی از فیلمسازان مطرحی چون داریوش مهرجویی و مسعود کیمیایی(آن موقع کیمیایی هنوز تا حدودی کیمیایی بود!) بودیم، تنها ستارگان آن موقع همان ابوالفضل پور عرب و نیکی کریمی بودند و شاید خسرو شکیبایی که نه ستاره ی گیشه، بلکه ستاره ای بود برای ایفای نقش های مهم و تاثیر گذار در فیلم ها و اعتبار بخشیدن به آنها. که این اعتبارش را از بازی دیدنی اش در فیلم هامون(داریوش مهرجویی) وام گرفته بود.

روند ستاره سازی در سینمای ایران جریان داشت تا ستاره ای دیگر در سینمای ایران پدید آمد. هدیه تهرانی با ایفای نقش در فیلم سلطان، آخرین فیلم خوب مسعود کیمیایی، در سال 75(شاید اعتراض هم خوب بود؟!) تبدیل به یک چهره شد. تهرانی مانند نیکی کریمی جنمش را داشت تا تبدیل به بازیگری ستاره و خوب شود. همانطور که نیکی کریمی با بازی های ماندگارش در سارا(بهترین بازیش؟) و پری، خود را از لحاظ ارزش هنری تثبیت کرد و در ادامه ی دهه ی هفتاد با بازی در فیلم هایی چون دو زن و... آن را تایید کرد، هدیه تهرانی هم علاوه بر سیمای خوش و کشاندن مردم به سالن های سینما، توانست با بازی ماندگارش در شاهکار شوکران(بهترین بازیش؟!) و قرمز، خود را به عنوان بازیگری توانا تثبیت کند. در دهه ی هفتاد، سینمای ایران از دو ستاره ی زن سود می برد. نیکی کریمی که از ابتدای دهه ی هفتاد تبدیل به ستاره و اولین ستاره ی زن بعد از انقلاب شده بود و هدیه تهرانی که از اواسط این دهه، نام خود را مطرح کرد و به ستاره ی زن اول سینمای ایران، تبدیل شد.

در مردان اما محمدرضا فروتن هم کم کم خودی نشان داد و جایگاه رفیعی برای خود به دست آورد و فریبرز عرب نیا هم نه به عنوان ستاره ی گیشه، بلکه به عنوان ستاره ای معتبر برای ایفای نقش های مهم، تثبیت شد. از آن رو البته در دهه ی 60 و حدودی هفتاد، بودند ستارگانی در زنان مانند فاطمه معتمد آریا و سوسن تسلیمی(یکی از بهترین بازیگر های تاریخ سینمای ایران)، که آنها هم جایگاه رفیعی به دست آوردند و ستاره هایی بودند از نوعی دیگر!

در دهه ی 80، اما شرایط تغییر کرد. نیکی کریمی که در دهه ی 70 ستاره ای به تمام معنا بود، کم کم رو به افول گذاشت و افولش نه فقط از حیث جایگاه مردمی، بلکه از حیث هنری نیز به شدت قابل رویت بود. بازی در فیلم های ضعیف و سطحی و اکثرا در نقش های بسیار ضعیف و عجیب و بازی های عموما متوسط و گاهی ضعیف از او در این نقشها، نیکی کریمی را کم کم از صحنه خارج کرد. تا جایی که آخرین فیلم های اکران شده از او، دو اثر ماقبل سینما با نامهای شام عروسی و زن دوم هستند که نقش و بازی نیکی کریمی در هر دوی این آثار بسیار تاسف برانگیز است. این رویه عملا نیکی کریمی را مدتهاست که از جایگاه یک ستاره ی معتبر و مردمی به دور کرده. چیزی که به عینه قابل مشاهده است. شاید او به زعم خودش دیگر به دنبال فیلمسازیست، ولی این نمی تواند ارتباطی داشته باشد به انتخاب ها و بازیهای عجیب و غریب او. فیلمساز و بازیگری که حرفهای روشنفکرانه می زند، فیلم زن ها فرشته اند را در نوبت اکران دارد و می خواهد در اثری با نام "دو خواهر" از همین جنس آثار بازی کند.!!!مشخص نیست که نیکی کریمی به چه مسیری می رود. یاد سارا و پری و دو زن و نیمه ی پنهان و حتی واکنش پنجم به خیر(آثار مثلا فمنیستی تهمینه میلانی، تجربه های خوبی برای نیکی کریمی بودند!)

از طرفی هدیه تهرانی تا اواسط دهه ی 80، تنها ستاره ی زن سینمای ایران بود و از آن موقع بود که واژه ای جدید تعبیر کرد و آن هم واژه ی "سوپر استار" بود که کلی با ستاره تفاوت دارد.(رضا کیانیان، استاد بازیگری هم یک ستاره است. ولی معنای سوپر استار، چیز دیگریست!)

هدیه تهرانی از یک سو در زنان و محمدرضا گلزار از یک سو در مردان، تبدیل به سوپر استارهای سینمای ما شدند.

هدیه تهرانی که با بازی در آثاری چون قرمز و شوکران، تواناییهای بالایش را نشان داده بود، در دهه ی هشتاد، همان مسیری را می رفت که نیکی کریمی می رفت. البته کمی زودتر از او. بازیهای متوسط در آثار متوسط و ضعیفی چون آبی، دنیا و... ، از اعتبار هنری او نیز کاست. اما گیشه قالب اکثریت فیلم های او با رونق همراه بودند و او همچنان جایگاه مردمی رفیعی داشت. تهرانی آخرین درخشش در فیلم شاهکار و بسیار خوب چهار شنبه سوری(اصغر فرهادی) بود که هم اعتبار هنری دیگری برایش به ارمغان آورد و بازی ماندگار دیگری از او بر جای ماند و هم این فیلم در گیشه با اقبال بسیار خوب مخاطبان روبه رو شد. و تهرانی، عملا با یک تیر دو نشان زد. ولی چه کسی فکرش را می کرد که این درخشش همه جانبه، آغازی برای خاموشی این ستاره باشد؟

سه فیلم تهرانی با نامهای نیوه مانگ، شبانه و آبادان، به توقیف وزارت ارشاد در آمدند. فیلم نسل جادویی به دلایل نامعلومی به اکران در نیامد.. تهرانی خود به سمت تئاتر و فعالیت های پشت دوربین و گوناگون کشیده شد و پیشنهادهای متفاوت سینمایی را به دلایل مختلف و گاهی از روی تکبر، رد کرد. و اینگونه سوپر استار سینمای ایران، بیشتر و بیشتر از سینما به دور اقتاد.

به این ترتیب بود که سینمای ایران دو سوپر استار زن گذشته ی خود را از دست داد. نیکی کریمی که علی رغم حضورش در سینما، ولی مدتهاست که از جایگاه یک سوپر استار معتبر خارج شده و هدیه تهرانی که هم هدف های دیگرش و هم کم کاریش و هم توقیف آثارش، مدتهاست که او را از جایگاه یک سوپر استار به دور کرده و ورود نسل جدید ستارگان به سینما، جایگاه او را چند وقتی است که از او گرفته.

سوپر استارهای زن سینمای ایران، البته محدود به این دو بازیگر نبود. بازیگری چون میترا حجار که او هم از اواسط دهه ی هفتاد توانست بدرخشد و تواناییهای خود را هم نشان بدهد، چندین سالی جایگاه بسیار رفیع و معتبری به عنوان ستاره داشت و در آثاری چون سگ کشی(بهرام بیضایی) توانست بازیهای ماندگاری از خود نشان بدهد. ولی او هم در دهه ی 80 همان مسیری را رفت که تهرانی و کریمی رفتند و حتی بدتر از آنها. فیلم ها و بازی های متوسط و ضعیف از طرفی و کم شدن علاقه ی مردم به طرز محسوسی به او از طرف دیگر، او را هم از جایگاه ستاره ای مردمی به دور کرد. تا جایی که بیشتر از 1 سال است که ایران را ترک کرده و با آن شرایط و اوضاع و عکسهایی که از او منتشر شد، بعید است که دیگر بتواند در سینمای ایران حضوری داشته باشد. حداقل به مانند جایگاهش در آن سالها!

در مردان اما شرایط متفاوت است. امین حیایی، بازیگر بسیار مستعد و توانا، سالها در نقشها و فیلم های کم اهمیت حضور داشت و به توفیق چندانی دست نیافت. اما با فیلم ملال آور مزاحم(سیروس الوند) تواانست تواناییهای بی نظیرش را نشان بدهد. کم کم هر چه بیشتر و بیشتر فرصت عرض اندام پیدا کرد. تا جایی که تواناییهای بی نظیرش در ارائه ی تیپ های گوناگون و بازیهای طنز، کشف شد و او به پای ثابت اینگونه آثار تبدیبل شد و بازیهای بسیار زیبا و خوب و مردم پسند او در فیلم های هر چند ضعیف، اما مردم پسند(شارلاتان، عروس فراری، عروس خوش قدم و...) و استقبال بسیار خوب مردم از اینگونه آثار، حیایی را تبدیل به یک سوپر استار به تمام معنا در سینمای ایران کرد. حیایی برای این جایگاهش زحمت بسیار کشید و تا کنون هم توانسته این جایگاه خود را حفظ کند. بگذریم که قدر خودش را نمی داند و بیش از حد از تواناییهایش در آثار بی ربط و تکراری، استفاده می کند. اما قدرت او در ارائه ی نقش های متفاوت و بازی در فیلم های درام و طنز، او را به یک ستاره ی کاملا حقیقی تبدیل کرده.

محمدرضا گلزار دیگر سوپر استار این دهه است که به وسیله ی ایرج قادری برای بازی در فیلمفارسی سام و نرگس به سینما آورده شد. گلزار و جایگاهش اما یادآور محمد علی فردین است. اینکه فردین به خاطر سیمای خوشش و بازی در فیلم های مردم پسند، تبدیل به چهره ای محبوب و یک سوپر استار شد، چیزی بود که در گلزار هم به عینه جلب توجه می کرد. بازیگری که تنها برای سیمای خوشش، چهره شد و کم کم با بازی در همان سبک فیلمهایی که مردم دوست دارند، خود را تبدیل به ستاره ای مردمی و گیشه ای کرد. شاید تنها تفاوت مرحوم فردین و گلزار این باشد که مرحوم فردین از لحاظ سطح بازیگری، به مراتب جایگاه والاتری از محمدرضا گلزار دارد.
گلزار با این شرایط، این جایگاه را به دست آورد و همچنان هم آن را دارد. جایگاهی که به خاطر نوع خاص به دست آمدنش، به مویی بند است و هر لحظه احتمال از کف رفتنش وجود دارد.

گلزار اما سوپر استاری است که در شاهکار بوتیک(حمید نعمت الله) بازی خوبی از خود نشان داد و در موقعی که هنوز تبدیل به چهره نشده بود، نشان داد که می تواند بازیگر خوبی باشد. ولی موفقیت تجاری فیلم ماقبل نقد زهر عسل که خود گلزار هم انتظارش را نداشت و تعاریف بسیار زیاد سیمای خوشش در بین توده ی مردم، این بازیگر را وارد دنیایی کرد که هیچ وقت نتوانسته از آن خارج شود. بازی در فیلمهای ضعیف و تجاری، در نقش های تکراری و کلیشه ای و ساده و ارائه ی بازیهای تماما ضعیف. این چیزیست که گلزار از زمان زهر عسل درگیرش است و به آن راضیست و عملا به نظر می رسد که تنها هدفش از حضور در سینما و هنر، همین است و بی میلیش برای قبول کردن پیشنهاد ها و ریسک های کارگردانان بزرگ(خواسته) خود گواهی بر این ادعاست.

گلزار اما جایگاهش بر همین مموال است و به همین دلیل بر خلاف ستاره هایی چون نیکی کریمی و هدیه تهرانی، نمی توان او را به خاطر برهه ی خاصی سرزنش کرد.

از سویی دیگر، در اواخر دهه ی هفتاد، بازیگری پدید آمد با نام بهرام رادان که در اولین حضور سینماییش، تنها زرشک زرین تاریخ سینمای ایران را برای بازی در فیلم شور عشق به دست آورد.

رادان با دارا بودن چهره و فیزیک مناسب وارد سینما شد. ولی هدفش در سینما چیز دیگری بود و با تلاش برای ایفای نقش های متفاوت و سخت در فیلم های متفاوت، سعی بر تبدیل شدن به ستاره ای معتبر از لحاظ ارزش بازیگری کرد. رادان کم کم محبوبیت بسیاری به دست آورد و شاید اگر همواره نظرسنجی هایی برای به دست آوردن محبوبیت بازیگران مرد جوان سینمای ایران انجام شود، او بتواند جزو سه نفر اول باشد. ولی با این تفاسیر، هیچ گاه فیلم های او در گیشه، توفیق قابل توجهی به دست نیاورده اند و جایگاه او را به عنوان یک سوپر استار حقیقی، به شدت دچار تردید کرده اند.

این مشکل البته به انتخاب های رادان باز می گردد. عدم برقراری تعادل بین ارائه ی نقش های هنری و گیشه و عدم برقراری تعادل بین بازی در فیلم هنری و با مضمون خاص و بازی در فیلم های مردم پسند، باعث شده است که رادان علی رغم محبوبیت بالا، ولی فیلم های پر فروش نداشته باشد. البته شاید شاهکار سنتوری، با اکرانش به جز اعتبار هنری، گیشه را هم برای رادان به دست می آورد.

رادان با حضور در فیلم های نه چندان مردم پسندی چون 4 انگشتی، علی رغم بازیهای خوبش، ولی نمی تواند در گیشه موفق باشد و این همان نیاز برقراری تعادل بین ایفای نقش در فیلم های با مضمون خاص و فیلم های مردم پسند را بالا می برد. تا بازیگر بتواند در کنار هم ، هم اعتبار هنریش را حفظ کند و هم جایگاه مردمی خوبی نیز بدست بیاورد و گیشه ی فیلمهایش هم با استقبال مواجه شوند. در واقع در سینمای ایران، سبک و نوع فیلم برای مردم، مهمتر از بازیگرانش است.

رادان اما از محبوبترین بازیگران سینمای ماست که روز به روز از این حیث دارد جایگاه والاتری به دست می آورد و اگر کمی در ایفای نقش هایش تعادل ایجاد کند، می تواند به موفقیت های بیشتری نیز دست پیدا کند.

در کل، سینمای ایران اگر چه از لحاظ مالی زیاد در شرایط خوبی نیست و تعداد ستاره های مردمیش بسیار بسیار کم است، ولی در بین هنرمندان مرد، در حال حاظر محمدرضا گلزار و امین حیایی تبدیل به ستارهای مردمی اول شده اند که در گیشه نیز موفق هستند. البته بخشی از این موفقیت باز می گردد به همان حضور در فیلم های مردم پسند و گاهی بسیار سطحی. البته حیایی با توجه به شرایطش و تواناییهایش، به نظر می رسد جایگاه ماندگاری از این حیث داشته باشد.

از طرفی در زنان، حالا فقدان ستاره ای مردمی و به تمام معنا، احساس می شد. بعد از حذف میترا حجار و خاموشی چندین ساله ی نیکی کریمی و دوری چند ساله ی هدیه تهرانی که بعید است دیگر هیچ وقت آن جایگاه را به دست بیاورد، سینمای ایران بدجوری ستاره هایی توانا و سوپر استارهایی در میان هنرمندان زن سینما را طلب می کند.

از این بخش یادداشت، قصد تحلیل این اوضاع و شرایط هنرمندان زن جوان سینمایمان را دارم :

خوشبختانه نسلی در میان هنرمندان زن سینمای ایران شکل گرفته که همگی بازیگران توانا و بسیار خوبی هستند و هر کدام قابلیت های زیادی برای تبدیل شدن به یک ستاره دارند که به ترتیب به آنها می پردازیم :

پگاه آهنگرانی

پگاه آهنگرانی شاید کم فروغ ترین عضو این نسل باشد. دختر منیزه حکمت، کارگردان فیلم خوب "زندان زنان".

پگاه آهنگرانی بعد از بازی خوب در فیلم دختری با کفشهای کتانی، کمتر توانسته خودی نشان دهد. در فیلم زندان زنان، موفق شد بازی بسیار خوبی از خود نشان دهد و این شاید تنها درخشش او باشد. بعد از آن پگاه آهنگرانی یک بازی معمولی در فیلم خوب مکس(سامان مقدم) کرد که هیچ موفقیتی برایش نداشت. کارنامه ی بازیگری پگاه به قدری سبک است که به سرعت می توان از کنارش گذشت.

پگاه طی این سالهای حضورش در سینما، کمتر توانسته به جایگاه والایی از لحاظ اعتبار هنری دست یابد و از لحاظ به دست آوردن محبوبیت در بین توده ی مردم، عملا هیچ گونه جایگاهی ندارد. پگاه سال 86، سال بسیار بدی را هم پشت سر گذاشت. ایفای نقش در دو اثر ما قبل سینما و ما قبل نقد خواب زمستانی(سیامک شایقی) و آتش سبز(محمدرضا اصلانی) و بازی ضعیف و تصنعیش در خواب زمستانی و بازی متوسطش در آتش سبز عملا او را از حیث اعتبار بازیگری نیز زیر سوال برد و این آثار حتی قادر نیستند تا برای او جایگاه مردمی نیز به دست آورند. پگاه البته بازیگری با استعداد است که این را در زندان زنان نشان داده. ولی تا کنون نتوانسته آنچنان که باید و شاید موفق باشد و نمی توان روی او برای تبدیل شدن به ستاره ای مردمی و معتبر، حسابی باز کرد. به خصوص چون از لحاظ فیزیکی و نوع ارتباط برقرار کردن مخاطب با بازیها و حرکات صورتش، در حد مناسبی برای تبدیل شدن به یک ستاره ی مردمی، نیست.

ترانه علیدوستی

ترانه علیدوستی اما بازیگریست بسیار توانا و قدرتمند. همان نقش آفرینی نخستش در شاهکار من ترانه 15 سال دارم، به قدری دیدنی و کم نقص بود که جایگاه او را به عنوان بازیگری توانا و آینده دار، تثبیت کرد. ترانه ی گزیده کار، بعد از ایفای نقش در این فیلم در سال هشتاد، تنها سه نقش آفرینی دیگر دارد. بازی در فیلم خوب شهر زیبا و چهارشنبه سوری که در هر دوی آنها و به خصوص شهر زیبا، بازی بسیار خوبی از خود به نمایش گذاشت و اعتبار هنری بالایی برای خودش دست و پا کرد. به خصوص اینکه برای این دو فیلم هم کاندید کسب سیمرغ بلورین شد. اما هیچ کدام از این آثار به دلیل نوع خاصشان و نوع نقش و بازی ترانه و فیزیک او، نتوانسته اند محبوبیت زیادی برایش در بین توده ی مردم دست و پا کنند.

آخرین نقش آفرینی ترانه، در فیلم کنعان(مانی حقیقی) است که باز هم شاهد بازی بسیار خوب ترانه هستیم. و بازی او در این فیلم، اگر چه همراه با برخی انتقادها بوده، ولی مهر تاییدی بر تواناییهای بالای او در بازیگریست. ترانه از این حیث جایگاه والایی دارد. ولی نوع انتخاب های ترانه و تنها بازی در فیلم های نه چندان عوام پسند و کاراکترهایی خاص و عدم شیرینی و طراوت خاص در این نوع نقشها و بازیهایش، او را از جایگاه مردمی بالا، به دور کرده. بازیگری می تواند تبدیل به ستاره و سوپر استاری شود که هم اعتبار هنری بالایی داشته باشد و هم جایگاه مردمی والا، که بتواند به جز ارائه ی بازیهای عالی، تعادلی بین بازی در فیلم های مردم پسند و بازی در فیلم های هنری و خاص ایجاد کند. هم چنین تعادلی بین ایفای کاراکترهای مردم پسند و ایفای کاراکترهای با ويژگیهای خاص و هنری و خود بازیگر نیز باید از حیث فیزیکی و ارتباط برقرار کردن حرکات و میمیک صورتش با مخاطب در حد بالایی باشد، و این چیزهاییست که ترانه علیدوستی، بنا بر همان توضیحات بالا، کمتر دارای آنهاست و با این شرایط، نمی توان جایگاه یک سوپر استار را برای او متصور بود و می توان او را همواره تنها، ستاره ای از لحاظ بازیگری در سینما دانست. البته در این بین باید گزیده کار بودن او را هم لحاظ کرد.

باران کوثری

باران کوثری نیز یکی دیگر از بازیگران زن توانای این نسل است. باران کوثری توانسته تواناییهایش را در فیلم خوب خون بازی ساخته ی رخشان بنی اعتماد و سریال صاحبدلان و همچنین فیلم دایره زنگی نشان دهد. باران شاید از حیث اعتبار هنری و سینمایی از ترانه علیدوستی، جایگاه کمتری داشته باشد، ولی از لحاظ محبوبیت مردمی و دارا بودن اله مان های تبدیل شدن به ستاره ای مردمی، به مراتب در سطوح بالاتری قرار می گیرد. باران کوثری این هوش را داشته تا بین بازی در فیلم های هنری و خاص و بازی در فیلم های مردم پسند و ایفای کاراکترهای گوناگون، توازن برقرار کند(هر چند که فیلم خاص و هنری و فیلم مردم پسند هم، خوب و بد دارند.)

باران توانسته از حیث هنری، اعتباری برای خود دست و پا کند و با یک دقت خوب و تحقیق و مشاهده می توان پی برد که او در دهه ی هشتاد سینمای ایران آرام آرام شروع کرده و حالا از لحاظ محبوبیت در بین توده ی مردم، جایگاه خوبی دارد و این باز هم به خاطر تیزهوشیش در ایجاد توازن در ایفای نقش هایش در فیلم های گوناگون بوده است و همچنین خود باران کوثری از لحاظ فیزیکی و ظاهری نیز این قابلیت را دارا می باشد. باران هنوز با جایگاه یک سوپر استار که بازیگری چون هدیه تهرانی سالها آن را دارا بود، فاصله دارد. ولی همین جایگاه خوب کنونی اش، می تواند کورسو امیدهایی را به وجود آورد که او در آینده، تبدیل به یک ستاره ی بزرگ خوب مردمی و معتبر بشود.

گلشیفته فراهانی

اما دیگر بازیگر توانای این نسل، گلشیفته فراهانی است. وقتی که الان می نشینیم و میمچه کوچولوی باغ دماوند را در درخت گلابی می بینیم که چطور محمود نوجوان را دیوانه ی خود می کند، به این فکر می کنیم که اگر ما هم جای محمود بودیم، عاشق "میم" می شدیم. شاید گلشیفته فراهانی وقتی که در یکی از برترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران و یکی از بهترین عاشقانه های تاریخ سینمایمان(بهترینشان؟!) بازی ماندگاری کرد و کاراکتر میم را به تاریخ فرستاد و سیمرغ بخش بین الملل جشنواره را در 14 سالگی گرفت، تصور می شد که او خودش بوده و مانند خیلی دیگر از بازیگران نوجوان که گه گاهی درخششی دارند، زود به دست فراموشی سپرده شود. ولی کمتر کسی بود که تصورش را کند که او در آینده ای نزدیک، تبدیل به یکی از برگ برنده های سینمای ایران و به قول هوشنگ گلمکانی، دختر شیرین سینمای ایران شود.

گلشیفته بعد از درخت گلابی، سه سال غایب بود و بعد از دو تجربه ی ناموفق در زمانه و هفت پرده، با بوتیک و اشک سرما، خیلی از آن تصورات گذشته را بر هم زد. دو نقش آفرینی ماندگار که جزو برترین بازیهای تاریخ سینمای ایران محسوب می شوند، توسط یک دختر 18 ساله، همه را سر وجد آورده بود و ورود بازیگر بزرگ دیگری را وعده می داد. این نقش آفرینی ها البته برای گلشیفته تنها اعتبار بالای هنری به ارمغان آورده بود و نتوانسه بود محبوبیتی برای او دست و پا کند. هر چند که شیرینی بیان و رفتار و نقش در هر دو نقش آفرینی او، قابل مشاهده بود.

اما بازی در میم مثل مادر همه چیز را همزمان برای او داشت. بازی عجیب استثنایی و فوق العاده و ماندگار او در میم مثل مادر، به قدری وجدانگیز بود که جایگاه و اعتبار هنری دست نیافتنی ای برایش دست و پا کرد. از طرفی اما تمام رفتارها، حرکت ها و میمیک صورت و نحوه ی ادای کلمات در میم مثل مادر توسط او به قدری زیبا و دلنشین بود که در کنار بازی متحیر کننده اش، توانست خیل هوادار بی شماری برایش به وجود آورد. میم مثل مادر اعتبار و محبوبیتی همه جانبه و شاید تکرار ناشدنی برای گلشیفته فراهانی بود. گلشیفته اما این هوش را داشته تا بتواند در کنار هم، هم اعتبار هنریش را داشته باشد و هم محبوبیتی بالا در بین مردم به دست بیاورد. و به همین دلیل در نقش آفرینی ها و انتخاب فیلمهایش، دقت ویژه ای داشته و طبق همان فاکتورهایی که بیان شد، با حفظ تعادل بین بازی در فیلم های هنری و بازی در فیلم های مردم پسند و ایفای انواع کاراکترهای گوناگون، توانسته همزمان، هر دوی اعتبار هنری و محبوبیت را یکجا در حد بالایی داشته باشد.

اینها خود در کنار شرایط و فیزیک خاص گلشیفته، چهره ی شیرین و دوست داشتنیش، صدای دلنشین و زیبا، میمیک صورت خوب و حرکت های مناسب و دلنشین دستهایش، عامل دیگری در محبوبیت بالای گلشیفته فراهانی است و اینهاست که او را در فاصله ی زمانی چند ساله، تبدیل به محبوبترین بازیگر زن حال حاضر ایران کرده و به نسبت دیگر هم نسلان و بازیگران جوان، فاکتورهای بیشتری برای تبدیل شدن به یک سوپر استار را دارد. او هم اکنون محبوبیت بی نظیری دارد و این در میزان آراهای مردمی، استقبال مردم در زمان پخش تیتراژ فیلمهایش و دیدن نام او و... و عملا بازتاب های گوناگون از او و نقش آفرینی هایش، قابل مشاهده است.و باز هم تاکید می شود که اینها به جز هنر بازیگری فوق العاده ی خودش و داشتن فیزیک و شرایط مناسب یک سوپر استار، مرتبط می شود به تیزهوشی خودش. برای مثال بازی در فیلمی چون همیشه پای یک زن در میان است. که هم باعث ارتباط برقرار کردن او با مردم و حضور در فیلم هایی که آنان دوست دارند، می شود و هم بازی بسیار خوب دیگری از او بر جای می ماند و تواناییهایش در طنز نیز نمایان می شود.

گلشیفته هم اکنون در جایگاه یک ستاره ی بازیگریست و باید منتظر اکران فیلم های همیشه پای یک زن.... و دیوار و فیلم های آینده ی او و میزان استقبال مردم از آنها و نظرات سایر کارشناسان ماند، تا آن موقع بتوان با قاطعیت او را سوپراستار سینمای ایران نامید یا نه.

اما چیزی که عیان است، این است که توانایی بازیگری او به عقیده ی اکثریت، به نسبت سوپر استارهای گذشته ی سینمای ایران، یعنی نیکی کریمی و هدیه تهرانی، به مراتب در سطوح بالاتری ارزیابی می شود. حال شاید نخستین سوپر استار نسل جدید بازیگران زن سینمای ایران، گلشیفته فراهانی باشد که طبق تمام نوشته های بالا، تا حدود زیادی به این امر دست یافته.

اما اندکی دیگر به بازیگران سر شناس زن می پردازیم :

الناز شاکر دوست

در مورد الناز شاکر دوست باید گفت که او از لحاظ سطح بازیگری هیچ گاه فراتر از متوسط نبوده. درست است که چهار سال است که فعالیت در سینما را شروع کرده و استارتش هم با بازی تقریبا قابل قبولش در فیلم اعصاب خورد کنی چون گل یخ بوده، ولی نقش آفرینی های او هیچ گاه فراتر از متوسط نرفته و عموما هم در آثار تجاری و عوام پسند سطحی حاضر شده است.

شاکر دوست البته سال 86، در دو فیلم باد در علفزار می پیچد و در میان ابرها حاضر شد که عملا یک کار فریب دهنده بود تا به نوعی خود و یا مخاطبان را فریب دهد که تنها،بازیگر فیلم های عوام پسند و نقش های سطحی نیست و بتواند در جشنواره نیز موفقیتی کسب کند. ولی این از همان اشتباهات بزرگ بود. و بازیهای او در قالب نقش های خاص در این دو اثر، نه تنها چیزی فراتر از بازیهای متوسط نبود و نظری را جلب نکرد و اعتباری برای او دست و پا نکرد، بلکه او را حتی از عامه ی مردم نیز به دور کرد. در واقع شاکر دوست با این دو فیلم، هم اعتباری به دست نیاورد و هم نتوانست محبوبیتی برای خود دست و پا کند. با این تفاسیر، شاکر دوست که جزو بازیگران نسل سوم و تازه نفس سینماست، اما هیچ گاه بازیش جدی گرفته نشده و از لحاظ جایگاه مردمی هم جایگاه قابل ذکری ندارد.

مهناز افشار

از سویی مهناز افشار که او هم در اواخر دهه ی 70 به همراه بهرام رادان با فیلم شورعشق که تنها زرشک زرین تاریخ سینمای ایران را تصاحب کرد، پا به سینما گذاشت، ابتدا حضوری ضعیف و متوسط در آثاری پیش پا افتاده داشت. ولی او هم به مانند محمدرضا گلزار با فیلم زهر عسل بود که نامش مطرح شد. در آن فیلم، تقلیدهای عجیب او در مقابل دوربین عکاسی از حرکات و اداهای فائقه آتشین و به کار بردن کلمات تحمیل کننده، خیلی زود، نام او را سر زبانها انداخت.

مهناز افشار هم به مانند الناز شاکر دوست، هیچ گاه از لحاظ بازیگری جدی گرفته نشده است. و این خود برمی گردد به ماهیت نقش آفرینی های او. چون مهناز افشار به معنی تمام "فیلم بازی می کند". بازیگری یعنی نقش و زندگی ای را بازی کردن. گاهی آن را طوری بازی می کنیم که مخاطب کاملا متوجه می شود که دارد یک فیلم می بیند و به دور از دنیای واقعی است. در واقع بازی بازیگر اگر چه شاید در ظاهر جذاب باشد، ولی نمی تواند مخاطب را به یاد زندگی واقعی بیندازد. چون فاقد ریزه کاریهای لازم و تکنیک کافی است. و این چیزیست که در بازی مهناز افشار کاملا مشهود است و این نقش آفرینی های تماما در فیلمهای سطحی و تجاری و عامه پسند، بیشتر نشان دهنده ی خاصیت بازیهای اوست. چون کارکردش بیشتر در همین سبک فیلمهاست.

افشار اگر چه از لحاظ جایگاه هنری، جایگاه خوبی ندارد، ولی شاید می توانست مانند محمدرضا گلزار، تنها، ستاره ای پولساز و مردمی باشد. ولی برخلاف عقیده ی برخی، او را یک ستاره ی مردمی و سوپر استار صرف هم نمی دانم. علت اینجاست که مهناز افشار بازیگریست که تعداد زیادی فیلم مشسترک با گلزار دارد. از طرفی تمامی فیلمهایی که او بدون حضور گلزار در آنها بوده، شکست تجاری خورده اند. فیلم هایی مانند سالاد فصل، محاکمه، رئیس و... و شاید شکست تجاری فیلم انعکاس هم قابل پیشبینی باشد.

فیلم هایی که افشار در آنها با گلزار همبازی بوده، البته تمامش فیلم تجاری و عوام پسند و کمدی دختر پسری هستند. شاید باید بخش عمده ی فروش های آنها را بر میزان عوام پسندیشان و بخش دیگر را بر حضور محمدرضا گلزار و گاهی امین حیایی در آنها دانست. شاید اگر به جای مهناز افشار یک نابازیگر هم در فیلم کلاغ پر در مقابل گلزار می بود، آن فیلم، همانقدر فروش می کرد. در واقع علت این ادعاها، به جز دلایل بالا، عقب بودن همیشگی مهناز افشار با اختلاف فاحش از دیگر بازیگران نسل سوم که دو تای مهمترشان هم در بالا بهشان اشاره ی بیشتر شد، در آرای مردمی است. همچنین استقبال کم مردم از او و نامش در زمان تماشای فیلم و همچنین در محافل سینمایی.

به هر حال عده ای هستند که او را در نبود هدیه تهرانی تنها سوپر استار زن ایران تصور می کردند که به عقیده ی نگارنده، این صحبت از پایه خراب است. تهرانی زمانی که سوپر استار ایران بود، به تنهایی تاثیر زیادی بر فروش یک فیلم در گیشه داشت و در تمام آراهای مردمی هم همیشه در جایگاه والایی بود. ولی اینها تمام چیزهاییست که مهناز افشار فاقد آنهاست.

به همین دلیل اگر ترانه علیدوستی که فقط بازیگر بسیار توانا و قدرتمندی است و ستاره ای در عرصه ی بازیگریست را کنار بگذاریم، در بین بازیگران زن حال حاضر سینمای ایران، تنها گلشیفته فراهانی و باران کوثری هستند که هم از حیث قدرت بازیگری و هم از حیث شرایط و میزان محبوبیت، توانایی سوپر استار بودن را دارند و طبق همان یادداشتهای بالا، بیشتر از همه، گلشیفته فراهانی که جایگاه بسیار رفیعی از تمام لحاظ به دست آورده و باید منتظر دور جدید اکران فیلم هایش در اکران عمومی و جشنواره باقی ماند.

حال به آغاز نوشته ام باز می گردم و علت اینکه چرا با آن نوشته ی ماهنامه ی از ریخت افتاده ی فیلم، مخالفم.

ماهنامه ی فیلم در آن مطلب، دو عامل 1) حضور محمدرضا گلزار و امین حیایی 2) کمدی بودن را عامل فروش یک فیلم می دانست.

سینمای ایران، سینماییست که ستاره ها و سوپر استارها، تاثیر کوچکی در موفقیت و فروش یک فیلم دارند و عامل بزرگتر، خوب بودن یک فیلم و میزان عوام پسندیش و جذابیت داستانش برای مردم است. به همین دلیل است که فیلمی چون کلاغ پر که محمدرضا گلزار را در کنار زوجش مهناز افشار دارد، با وجود اینکه فیلمی عوام پسند و تجاری است، ولی در گیشه به فروشی معادل 380 میلیون دست می یابد. حال از طرفی فیلمی چون توفیق اجباری که همان گلزار را دارد، فروشش مرز یک میلیارد را رد می کند. علت چیست؟ مگر محمدرضا گلزار در هر دو اثر حضور ندارد؟ جواب مشخص است. کلاغ پر یک فیلم عوام پسند بسیار ضعیف است که میزان جنبه ی سرگرم کننده و جذابیتش برای عوام، بسیار کم است و هر کدام بعد از یکبار دیدن آن، دلسرد می شوند. حالا فیلمی چون توفیق اجباری که اگر چه آن هم فیلم ضعیفی است، ولی میزان جاذبه و جنبه ی سرگرم کنندگی اش در حد بسیار بالاییست و با آن شوخی ها و لودگیهای رضا عطاران، مخاطب عام را بسیار راضی می کند و مشتاق دیدن مجدد آن. یا همان مثال فیلم های مجنون لیلی و دایره زنگی. هر دو فیلمهای عوام پسند و تجاری ای هستند. در مجنون لیلی محمدرضا گلزار هم حضور دارد و مانند دایره زنگی، اثر پر بازیگری هم هست. ولی این فیلم میزان جذابیت و جنبه ی سرگرم کننده اش به نسبت دایره زنگی، به مراتب کمتر است. دایره زنگی یک فیلم تجاری ای است که به جز قدرت جذب بالای مخاطب، فیلم خوبی هم است. و این همان چیزیست که مجنون لیلی فاقد آن است.

به همین دلیل این فیلم در گیشه، شکست بدی در مقابل دایره زنگی می خورد. به همین دلیل هم هست که به عقیده ی من، اصلا بحث حضور سوپر استارها و ستارگان، فقط برای مقداری افزایش فروش است و عامل بسیار بزرگتر، نوع و سبک فیلم و میزان عوام پسندیش است.

ماهنامه ی فیلم که مدتهاست مطالبش به حد آماتوری نزول یافته، می نویسد عامل پر فروش شدن فیلم ها، حضور صرف امین حیایی و محمدرضا گلزار است. شاید یادشان رفته که برای باز هم مثال، فیلم سنگ کاغذ قیچی، با حضور حیایی، یک شکست تجاری بسیار بد خورد. مثالها بسیار زیاد هستند.

به همین دلیل به عقیده ی من عامل فروش فیلمها در سینمای ایران، دو دسته هستند . دسته اصلی و عامل بسیار مهم تر :

1) کمدی بودن و دختر پسری بودن اثر و در کل زیاد بودن میزان جاذبه و سرگرمیشان برای مخاطب عام

2) حضور ستارگان و سوپر استارها در فیلم ها.

که خوب اگر این سوپر استارها در همان آثار شماره یک حضور داشته باشند، فیلم خود به خود پر فروش خواهد بود و آنها فقط تاثیر کوچکی بر میزان فروش فیلم خواهند داشت. اگر هم این سوپر استارها و ستارگان در آثاری نه چندان مردم پسند حضور داشته باشند، آن آثار به توفیق قابل توجهی در گیشه دست نخواهند یافت و فقط به لطف حضور آن ستارگان، اندکی فروش بیشتری خواهند کرد.

اگر اکثر فیلم های مثلا محمدرضا گلزار در گیشه موفق هستند، به این علت است که تمامی آثار او جزو آن دسته ی شماره ی یک هستند.

با تمام این تفاسیر، ستاره ها و سوپر استارها، چه زیاد و چه کم، تاثیری بر میزان فروش فیلم ها دارند و این میزان، بسته به مقدار محبوبیت آن ستاره، متفاوت است.

به هر حال هدف این یادداشت، مروری بر چگونگی حضور ستاره ها و سوپر استارها از قبل از انقلاب تا کنون، بررسی فعایت ستاره ها و فراز و فرودهایشان، بررسی دوران های مختلف در سینمای ایران، و بررسی نسل سوم بازیگران زن جوان سینما و تحلیل هر کدام و توانایی تبدیل به ستاره ی مردمی شدن در آنها بود.

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در دوشنبه شانزدهم اردیبهشت 1387 | در 19:38 | |

1) افتتاح وب گروه طرفداران گلشیفته فراهانی 2) چند یادداشت

افتتاح وب گروه طرفداران گلشیفته فراهانی :

یکی از دغدغه های همیشگی من، این بوده که طرفداران تمام بازیگران، به شایستگی و درستی از آنها حمایت بکنند. در همین راستا، همواره دوست داشته ام که طرفداران گلشیفته فراهانی هم، با قدرت از او حمایت کنند و بینشان اتحاد و هماهنگی خوبی باشد.

به شخصه در این وبلاگ همیشه سعیم بر این بوده که بتوانم به درستی و به گونه ای که در خور جایگاه گلشیفته فراهانی باشد، از او حمایت کنم. نمی دانم که تا چه میزان، موفق بوده ام. از آنجایی که تا چند وقت دیگر، درگیر سایت سینمای نو هستیم و بعد از آن، شاید به ندرت بتوانم به این وبلاگ برسم، برای همین، تصمیم گرفتم تا آخرین سعی و تلاشم را در زمینه ی حمایت از گلشیفته فراهانی انجام دهم. لذا به همراه سعید حسینی، تصمیم به ایجاد وب و گروه طرفداران گلشیفته فراهانی گرفتیم. از آنجایی که هیچ کداممان، تن به کار سطحی نمی دهیم، تصمیم گرفتیم تا وبی ایجاد کنیم، پر بار و قدرتمند و شایسته. در این راستا، چند تن دیگر از دوستان خوبمان، از جمله حمیدرضا داوودی و مهدی برازنده هم ما را یاری دادند.

از چندین روز قبل، فعالیت برای ایجاد این وب و گروه آغاز شد و به شخصه تا چندین روز از فعالیتهای دیگر، دور ماندم. به لطف خدا، وب گروه طرفداران گلشیفته فراهانی، از امروز آغاز به کار می کند. وبی که پیش رو دارید، وبی است که حاصل زحمات چندین و چند ساعته ی ماست. وبیست که با جان و دل برایش زحمت کشیده شده است تا بتوانیم سربلند باشیم.

این وب دارای بزرگترین و کاملترین آرشیو تمام عکسهای گلشیفته فراهانی است و تعداد زیادیشان عکسهای نادر و کمیابی هستند که اختصاصی این وب می باشند. که تمامش، حاصل زحمات شبانه روزی ماست و هواداران گلشیفته، به راحتی می توانند تمام عکسهای مورد نظر خود را، در آنجا پیدا کنند. این وب همچنین دارای بزرگترین آرشیو کامل ترانه ها و موسیقی های متن تمام فیلمهای گلشیفته فراهانی نیز هست. همچنین، آرشیو کامل تمام مصاحبه های گلشیفته فراهانی از ابتدا تا کنون. و همچنین تمامی اطلاعات و یادداشتی بر فیلم های آماده ی اکران گلشیفته. دیالوگ های برگزیده ی فیلمهای او. دانلود صحنه های اوج بازیگری او در فیلمهایش و....

این وب قرار نیست مثل تمام وبها باشد. این وب قرار است پایگاه اصلی طرفداران گلشیفته فراهانی باشد. قرار است فضایی صمیمی و دوستانه و شاد بر وب حکم فرما باشد و اقدام به عضو گیری شود تا با ایجاد یک گروه هوادار بزرگ، اقدام به کارهای متعددی، از جمله، ایجاد تجمعات، برگزاری بحث و تبادل نظر، گفتگو در مورد مسائل اخیر سینما و گلشیفته فراهانی و وب و....شود.

قرار هم نیست که من و سعید حسینی در این وب مدیریت و یا نویسندگی کنیم. هدف ما ایجاد اتحادی بین هواداران گلشیفته و حمایت قدرتمندانه تر از او بود. ما این وب را به یاری دوستان ایجاد کردیم و در روزهای اول هم کنارش هستیم و سپس وب را عملا به دست دیگر دوستان میسپاریم و می رویم دنبال مسائل دیگر این دوستان، به این قرارند :

حمید رضا داوودی - مهدی برازنده - مونا اسکندی - محمدامیر دلارام نژاد

این افراد، بعد از چند روز، کنترل کامل وب را در دست می گیرند و انشالله بتوانند فضای صمیمی و دوستانه ای را با یادداشتها و مطالب با این ویژگی(نه خیلی رسمی و جدی و نه کودکانه و سبک) ایجاد کنند.

وب هواداران گلشیفته فراهانی، رسما آغاز به کار کرده. بنده یادداشتهای کوتاهی برای پست جدید وبلاگ شخصی خود آماده کرده بودم که تصمیم گرفته شد تا این یادداشتها را همزمان با افتتاح آن وب، در آنجا قرار دهم تا به نوعی مطلب افتتاحیه ی آن باشد. لذا دوستانی که در وب بنده نظر میدادند، لطفا در آن وب، این یادداشتها را مطالعه کنند و نظر عزیزشان را بدهند.

در ضمن، از تمام دوستان و هواداران گلشیفته فراهانی هم می خواهم تا از این پس، این وبلاگ را به عنوان کانون اصلی هواداران گلشیفته بشناسند و بنده هم تنها این وبلاگ را به عنوان وب اصلی هواداران گلشیفته و گروه بزرگ هوادارانش، به رسمیت میشناسم.

از همه اتان هم می خواهم تا عضوی از آن وب و متعاقبا آن گروه شوید، تا بتوانید در کنار هم با ایجاد فضای سالم و صمیمی، بحث ها و گفتگو های خوبی کنید و بتوانید همه جانبه و پر قدرت، از گلشیفته فراهانی، حمایت کنید.

وبلاگ خود بنده هم فعلا به کار خودش ادامه می دهد.

چند یادداشت :

۱)چند روز قبل با خودم فکر می کردم که اگر بخواهم بهترین فیلمهای گلشیفته فراهانی را به ترتیب انتخاب کنم، چجور رده بندی می کنم. البته نه از لحاظ بازی گلشیفته. چون از اون لحاظ که تقریبا همه قبول دارند که میم مثل مادر و بوتیک و اشک سرما، بهترین بازیهای گلشیفته فراهانی و از بهترین بازیهای تاریخ سینمای ما هستند. به خصوص میم مثل مادر که بازی گلشیفته در آن، کلاس درس بازیگری خوبی برای همه هست.

من تقریبا برای رده بندی سطح فیلمهای گلشیفته، به این لیست پایین رسیدم و طبق عادت همیشگی ام، نمره دهی هم به آنها کرده ام. البته باید بگم که فیلمهایی که نمره ی یکسان دارند، دلیلی ندارد که ارزششان یکسان باشد. دلیل این بوده که اختلاف آنها در حد افزایش نمره نبوده. به همین دلیل بین فیلمهایی که یک نمره ی یکسان دارند، آنهایی که در رتبه بنده ی بالاترند، از نظر من فیلمهای بهتری هستند.

۱)درخت گلابی(سوپر شاهکار - آن ۴ ستاره +نیم)

۲)بوتیک(شاهکار)

۳)سنتوری(شاهکار)

۴)اشک سرما(خوب)

۵)میم مثل مادر(تقریبا خوب)

۶)ماهی ها عاشق می شوند(تقریبا خوب)

۷)دیوار (تقریبا خوب)

۸)همیشه پای یک زن در میان است(تقریبا خوب)

۹)به نام پدر (متوسط)

۱۰)گیس بریده(ضعیف)

۱۱)زمانه(ماقبل سینما و ماقبل نقد) ستاره ای به این فیلم تعلق نمی گیرد.

این رده بندی من بود. حالا نمی دونم شما چه نظراتی دارید. کسانی که دوست دارند، حتما نظرشون رو بگن.

این نکته رو هم باید بگم که من لیست رو بین این فیلمهایی که از گلشیفته فراهانی دیده ام، انتخاب کردم. فیلم نیوه مانگ که توقیف است و در جشنواره های متعدد دنیا جوایز زیادی گرفته و تحسین برانگیز شده هم مطمئنا" جزو بهترین فیلمها و بازی های گلشیفته است که چون آن را ندیده ام، در لیست، لحاظش نکردم.

سایر فیلمهای گلشیفته را هم که البته زیاد هم مطرح نیستند، ندیده ام.

۲)بد نیست نکته ی جالبی رو بیان کنم. حتما میدونید که میم مثل مادر در اکران سال 85، در تهران، فروشی بالغ بر 540 میلیون تومان داشت. حالا نکته ی جالب اینجاست. بلیط سینماها در سال 86، نسبت به سال 85، 30% افزایش قیمت داشته اند. حالا اگر بخواهیم میزان فروش میم مثل مادر رو به روز حساب کنیم تا در مقایسه با فیلم های اکران شده در این سالها، عدالت رعایت شود، می شود گفت که میم مثل مادر چیزی بالغ بر 680 میلیون تومان در سال 86 فروش داشته.(خیره کنندست. نه؟). بلیط سینماها در سال 87 هم افزایش قیمت داشته اند. حالا اگر باز هم فروش میم مثل مادر رو به روز کنیم، عددی در می آید نزدیک به 800 میلیون تومان.

حالا صحبت من اینه.

چیزی که عیان است، اینه که مردم ما عاشق فیلمهای به اصطلاح طنز هستند. حالا با هر محتوایی. بگذریم که اکثرشان زباله های سینمایی ای، بیش نیستند. در کنار این طنز ها، مردم عاشق فیلمهای سرخوشانه و دختر پسری و بسیار تجاری ای هستند که نیاز به گفتن این نیست که از چه بازیگرانی در این فیلم ها استفاده می شود.

مردم ما در این سالها کمتر به درام های اجتماعی توجه و علاقه داشته اند. به خصوص اگر تلخ هم باشند. حالا مسئله ای که در این بین به وجود میاد، این است که پس چطور میم مثل مادری که به جرات می توان گفت یکی از تلخ ترین فیلمهای تاریخ سینمای ماست و به طرز عجیبی مخاطب را تحت تاثیر شدید قرار می دهد، به یک فروش شاهکار دست پیدا می کند؟ مگر مردم ما از درام های اجتماعی فراری نبودند؟ پس چطور حالا یک فیلم سیاه، به یک چنین فروشی دست پیدا می کند؟

این همان چیزیست که ارزش کار زنده یاد ملاقلی پور را بالا می برد. ساخت ملودرامی تلخ، با رعایت تمام اصول حرفه ای گری و با خوش تکنیکی تمام، میم مثل مادر را به فیلمی تلخ و دوست داشتنی و عزیز بدل می کند.

میم مثل مادر این قدرت را داشت تا بر فیلم هندی های بی سر و ته و آبکی بچربد. این قدرت را داشته تا به کمدیهای تجاری و فیلمهای دختر پسری بچربد. پس این خیلی مهم است. میم مثل مادر از تمام جوانب فیلمبرداری و آهنگسازی و کارگردانی و طراحی صحنه و بازیگری و محتوایی، در بالاترین سطح سینمای ماست. همین باعث شد تا میم مثل مادر فیلمی خوش ساخت و خوش تکنیک شود و مورد پسند مردم طنز پسند ایران هم واقع شود. همینکه این فیلم متناسب با سال 87، معادل 800 میلیون فروش داشته و از طرفی می بینیم که فیلم تجاری و دختر پسری ای چون مجنون لیلی، بعید است به رقم فروش ۷۰۰ میلیون برسد، یا درام - کمدی شلوغ و تجاری دایره زنگی هم به نظر می رسد که همین به همان میزان میم مثل مادر فروش خواهد کرد، بیشتر باعث جلب توجه این موضوع می شود که به راستی در دهه ی 80 سینمای ایران، میم مثل مادر در میان انبوه و توده ی کمدیها و فیلمهای دختر پسری که سینمایمان را خفه کرده اند و فقط آنها فروش می کنند، توانسته تنها فیلمی باشد که این قانون نانوشته را بشکند و مردم را همه جانبه برای دیدن فیلمی ملودرام و تلخ ، به سینماها بکشاند.(البته چهارشنبه سوری هم تا حدودی به این امر دست یافت).

این همان چیزیست که خیلی ها درک نمی کنند و و موافقان فیلم هم از آن برای صحه گذاشتن بر ارزش های این فیلم، استفاده می کنند. البته در این بین، همه می دانیم که بازی فوق العاده و دوست داشتنی گلشیفته فراهانی در این فیلم، خود عامل دیگر فروش این فیلم است.

۳)زیاد دوست ندارم و کار خوبی هم نیست که بخواهیم بگوییم فلان بازیگر بهترین بازیگر است یا مثلا بگوییم گلشیفته فراهانی بهترین بازیگر نسل سوم است. به همین دلیل باید سعی کرد همیشه از پرداختن به این موضوعات صرف نظر کرد و من اصلا به آن نمی پردازم. اما در یک موضوعی دیگر، با یک بار مرور کارنامه ی بازیگری گلشیفته، به این نتیجه رسیدم که گلشیفته، با استعدادترین بازیگر نسل سوم سینمای ایران هست. حالا دلیلش رو در پایین مطرح می کنم.

گلشیفته در 14 سالگی در درخت گلابی بازی می کند. یکی از برترین کاراکترهای تاریخ سینمای ایران با نام "میم" رو ایفا می کند. درخت گلابی بدل به یکی از بزرگترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران می شود و همه متفق القول بخش بزرگی از این امر را ناشی از بازی خیره کننده ی بازیگر نقش "میم" می دانند که به فیلم طراوت می دهد. گلشیفته رکورد جالبی می زند و در 14 سالگی در بخش بین الملل جشنواره، سیمرغ می گیرد. این نشان از استعداد بی نظیر دختری 14 ساله دارد.

گلشیفته در 18و 19 سالگی در بوتیک و اشک سرما، دو نقش زمین تا آسمان متفاوت را بازی می کند و در هر دو بازی خیره کننده ای ارائه می دهد و دو تا از بهترین بازیهای تاریخ سینمای ایران رو به جای میگذارد. طوری که سینمای ایران در سال 83، با اکران این دو فیلم، فقط و فقط دست اوست. گلشیفته در فیلم افتضاح و بسیار بد گیس بریده بازی می کند. فیلمی افتضاح با کارگردانی فجیع که به راحتی می تواند هر بازیگری را به نابودی بکشاند. ولی گلشیفته با این شرایط فجیع، بازی خیلی خوبی از خودش بر جای میگذاره. این بیش از پیش استعداد و توانایی اون رو نشان میدهد. هر بازیگری تحت این شرایط، به راحتی می تواند به دام بازی ضعیف بیفتد. ولی او باز هم به این دام نمی افتد.

گلشیفته در سنتوری و در بخش های احساسی فیلم، همه جانبه مخاط را میخکوب می کند و سهم بزرگی در موفقیت یکی دیگر از فیلم های ماندگار سینمای ایران دارد.

گلشیفته ی 23 ساله در میم مثل مادر و در نقشی سخت که با سنش فاصله ی زیادی دارد و با یک اشتباه به نابودی کشیده می شود، یک کلاس درس بازیگری می گذارد و کل ایران را مات و مبهوت می کند. طوری که یکی از بازیهایی را ارائه می دهد که بیشترین درصد تحسینهای مردم و منتقدان را در سینمای بعد از انقلاب ایران دارد و در کل، چاره ای جز تحسین های فراوان نمی گذارد.

گلشیفته در همیشه پای یک زن... علی رغم فضای فانتزی و طنز فیلم که جا برای درخشش بازیگرن درام نمی گذارد، ولی به خوبی با شرایط اخت می شود و فضای کمیک و فانتزی اطراف را درک می کند و یک بازی طنز بسیار عالی و زیبا از خود نشان می دهد. گلشیفنه اینجا قدرت طنز خود را هم نشان می دهد. آن هم بعد از بازی در فیلم تلخی چون میم مثل مادر.

گلشیفته در دیوار، ایفا گر نقشی پر خطر و بسیار سخت است، اگر چه نتوانست به دلیل ضعف شخصیت پردازی فیلم و کاراکتر "ستاره" بازی شاهکاری ارائه دهد و خاطره ی کاراکتر شاهکار "اتی" و فیلم شاهکار "بوتیک" را زنده کند، ولی یک بازی خوب و روان از خود به نمایش گذاشت.

به جز خود بازیگری، گلشیفته استعداد و تواناییهای زیادی در دیگر حیطه ها دارد که در سینما به یاریش می آیند. در سنتوری، از توانایی پیانیستیش استفاده کرد و خالق سکانس های وجد انگیزی در کنار سنتور بهرام رادان شد. در میم مثل مادر از تواناییهای ویانولیستیش استفاده کرد و باعث هماهنگ شدن تصاویر و موسیقی و ارتباط برقرار کردن بیشتر مخاطب با فیلم شد. در دیوار، در کنار بازی مثل همیشه خوبش، اینبار توانست استعداد و توانایی خود را در موتور سواری نشان دهد و از این یکی توانایی دیگر خود، در یاری به فیلمی دیگر بهره برد.

اینها تمام چیزهاییست که باعث شده من او را با استعدادترین بازیگر نسل سوم سینمای ایران بدانم. البته با تقدیر از بازیگران بسیار توانایی چون بهرام رادان، ترانه علیدوستی، باران کوثری و...

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در یکشنبه هشتم اردیبهشت 1387 | در 5:14 | |

پوستر و مجموعه عکسهای پشت صحنه ی فیلم کنعان

ضمیمه :

فیلم دیوار به نظر می رسد همونطور که پیشبینی می شد، برای اکران عمومی، به مشکلی اساسی برخورد کرده است و کارگردان آن هم از این موضوع، گلایه کرده است. وقتی می گوییم بی در و پیکر و هر کی هر کی و هردنبیل، فکرتان جای دوری نرود. بدانید یعنی همین بغل گوشتان. یعنی تمام بخشها و ارگانهای کشور عزیزمان و از جمله وزارت بی شعور ارشاد. فیلمی که در جشنواره شرکت کرده و در ۶ رشته کاندید شده و یک سیمرغ گرفته و فیلم پنجم برگزیده ی مردم شده و اصلاحیه ها را انجام داده، باید اینگونه برای اکران به مشکل بربخورد. در حالی که خود مسئولان، از اکران بی دردسر فیلم های شرکت کننده در جشنواره خبر داده بودند!!

۲۳ مورد اصلاحیه ی ناقابل بر این فیلم ۸۳ دقیقه ای وارد شده(خدا بدهد برکت!)، ولی هنوز هم در باب صدور پروانه ی نمایش این فیلم، پاسخ صریحی داده نمی شود. امیدوارم دیوار هم به سرنوشت سنتوری دچار نشود و بد شانسی دیگری نصیب گلشیفته فراهانی نشود.

یک نگاه به وضعیت فیلم های در حال اکران در سینماها که به جز به همین سادگی، هیچ کدامشان در جشنواره شرکت نکرده اند و به راحتی و به سرعت اکران شده اند بیندازید(دایره زنگی علی رغم محتوای با ارزشش، مملو از عبور از خط قرمز و بحث سیاسی و... است و مجنون لیلی هم یک فیلمفارسی ناب را در سینماها به رخ می کشد!)، تا اوج بد شانسیهای گلشیفته فراهانی و خوش شانسیهای دیگران و بی در و پیکر بودن این مرز و بوم پر گوهر را با تمام وجود حس کنید!!

برای دیدن دو خبر مربوط به گلشیفته فراهانی، به لینک های پایین بروید :

پروانه ی نمایش دیوار، دوشنبه بررسی می شود

حضور گلشیفته فراهانی در فیلم "درباره ی الی"، قطعی شد

سعید حسینی به لطف "هدایت فیلم"، مجموعه عکسهای نادر و کمیابی از پشت صحنه ی فیلم "کنعان" به دست آورده که آنها را در "سینمای نو" قرار داده. بنده هم این مجموعه عکسهای کمیاب را در این وبلاگ، قرار می دهم.

به شخصه البته، فیلم کنعان را فیلم محترمی می دانم. ولی زیاد دوستش ندارم.

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1387 | در 19:50 | |

یادداشتی بر فیلمهای اکران نوروزی

ضمیمه :

ایرانیان با غیرت، حتما به لینک پایین بروند و آن پتیشن را امضا کنند. شرگت گوگل، از نام مضحک و جعلی خلیج عربی استفاده کرده. و برای بازگرداندن نام آن به خلیج فارس، احتیاج به ۱ میلیون امضا است. و متاسفانه تا کنون تنها نزدیک به سیصد و بیست هزار نفر این پتیشن را امضا کرده اند. و این نشان می دهد که مردم ما چقدر نسبت به کشورشان و فرهنگشان، بی غیرت شده اند.

اعراب سالهاست که به فرهنگ و تمدن ما آسیب زده اند و با وجود اعراب شبه فارس در ایران(التفات دارید که؟!!) عملا داریم اصالتمان و تمام فرهنگمان را از دست می دهیم.

اعراب عقب مانده و ملخ خور و ماقبل تمدن و ماقبل بشریت که در قرن ۲۱، هنوز تحمل تنبان به پا کردن را ندارند و باید بابت دیدن هر کدامشان کفاره داد، حال می خواهند خلیج همیشه فارس را از ما بگیرند. اگر غیرت ایرانی دارید، به لینک پایین بروید و آن پتیشن را امضا کنید.

http://www.petitiononline.com/sos02082/petition.html

نگاهی بر اکران های نوروز :

۱)دایره زنگی :

بر خلاف آنچه که تصور می شد، دایره زنگی فیلم کمدی ای نیست. بلکی یک درام شهری است که رگه هایی از طنز در آن وجود دارد.

چیزی که در درجه ی اول در دایره زنگی جلب توجه می کند، این است که به راستی اصرار سازندگان این فیلم برای استفاده از این همه بازیگر کمدی، مانند مهران مدیری و محمدرضا شریفی نیا و امین حیایی و... که هر کدامشان قابلیت چرخاندن یک فیلم را دارند، چه بوده؟ عملا از تواناییهای این بازیگران، استفاده ی خاصی نمی شود و خلاقیت هایشان به هدر می رود. به خصوص امین حیایی و محمدرضا شریفی نیا که عملا در فیلم به چشم نمی آیند.

دایره زنگی روایت منقطعی دارد و هدفش نشان دادن تقابل دیدگاه ها و عقاید مردم یک کلان شهر است و اینکه ما چگونه در هر حالتی، رنگ عوض می کنیم. و چه بهانه ای بهتر از ماهواره که بتوان با استفاده از آن، این تقابل دیدگاه ها را نشان داد.

یکی از مشکلات روایت منقطع و بریده بریده، این است که امکان از دست رفتن تمرکز تماشاگر در آن افزایش می یابد. به خصوص اگر خود اثر، دچار بی نظمی شود. دایره زنگی هم خود از این لحاظ ضربه ی بدی می خورد. روایت منقطع این فیلم در بخش هایی تبدیل به آشفته بازار می شود و پرداختن آن به هر یک از همسایه ها، دچار نوعی بی نظمی و اغتشاش می گردد.

اصغر فرهادی که فیلمنامه ی دایره زنگی را نوشته، فیلمنامه نویس خوب و بزرگی است. ولی به هیچ وجه فیلمنامه نویس طنز نیست و قدرت خلق لحظات طنز را ندارد.لحظات طنز ایجاد شده در دایره زنگی، عملا مانند وصله به فیلم چسسبانده شده اند و هیچ تفکر قوی ای پشتشان نبوده و برخی ها، بیش از حد تلویزیونی اند. مانند ماجرای شبکه ی ماهواره ای که تصور می کنند بهاره رهنما را برای یک شعر دستگیر کرده اند. هر چند شوخی با مزه ای است، ولی مانند وصله ای بر فیلم چسبانده شده و خلق غیر منطقی آن نشان از این است که هدف، فقط خلق چند لحظه ی خنده دار در فیلم بوده. همزمان که بهاره رهنما با موبایل خود با آن شبکه صحبت می کند، پلیس از بین انبوه اتوموبیل های آن خیابان، ماشین او را کنار می زند و به صورت اختصاصی، به او می گوید که جلو بسته شده است. عجب!

یا آن لحظات رقص مهران مدیری و شریفی نیا همراه با موسیقی فیلم "اینجا تهران است" که به واقع بر فیلم چسبانده شده.

فیلم یک شخصیت شیرین(باران کوثری) دارد که در واقع در این شلوغی، اوست که بیشتر مد نظر قرار دارد. کاراکتری که جای کار بسیار داشت و می توانست فیلم را به اوج برساند. ولی اصرار بیش از حد فیلمنامه بر رکب زدن به بیننده و پنهان کردن شخصیت اصلی "شیرین" تا انتهای فیلم، عملا باعث از دور خارج شدن او می شود و او در طول فیلم کنار می ایستد تا سایرین بدرخشند(که آنها هم زیاد نمی درخشند) و در نهایت در انتها بیاید و نشان بدهد که همه را فریب داده!.

یکی دیگر از مشکلات فیلم، در پایان بندی آن است. پایانی که عملا" باعث سردرگمی مخاطب می شود. اینکه مخاطبان عام ما کم طاقت هستند و زیاد بر فیلم و جزئیاتش توجه نمی کنند، واقعیتیست انکار ناشدنی که فیلمسازان ما هم آن را می دانند. ولی اینکه فیلمی، خودش، خودش را سردرگم کند، ضعفیست بزرگ.

در پایان، پس از کش و قوس های زیاد، قرار است مخاطب پی به ماهیت حقیقی "شیرین" ببرد و به اصطلاح رکب بخورد. ولی فیلم در این فصل پایانی خود، مملو است از سکانس های زائد که همینطور می آیند و می روند و فقط تمرکز بیننده را برای رسیدن به انتهای قصه، بر هم می زنند. مانند وقتی که مخاطب قرار است متوجه شود که شیرین، همه را دور زده، سکانس هایی مانند حرکت مهران مدیری و شریفی نیا با اتوموبیلهایشان در جاده و صحبتشان با هم، می آیند و نه تنها پیشبردی در سیر داستان ندارند، بلکه مخاطب را هم از اصل ماجرا پرت می کنند. برای مثال در همان بخش زائد، آن تیکه ی با مزه ی مهران مدیری که مردم کلی به آن می خندند و تا مدتی سوت و کف می زنند، در انتهای فیلم که دیگر تمرکز باید بر روی نشان دادن ماهیت شیرین باشد، فقط باعث سردرگمی روایت و پرت شدن ذهن و تمرکز مخاطب از روی فیبم می شود.

یا برای مثال آیا مخاطب بعد از دیدن 110 دقیقه فیلم پیچیده، آن سکانس ابتدایی دزدیده شدن اتوموبیل را در یاد دارد که باید در انتها با استفاده از آن، بخشی از گره های داستان را باز کند و همه چیز به آن ارجاع داده می شود؟

جالب است که این سکانس به همراه سکانسی دیگر، قبل از تیتراژ اول در فیلم هستند و اکثر مخاطبان هم در لحظه ی پخش این سکانس ها، اصلا هنوز نگاهشان به پرده نیفتاده و دنبال صندلی خود برای نشستن هستند و این خود به تبدیل شدن این سکانس ها به وصله های ناجور کمک می کند.

نکته ی دیگر، کشدار بودن بیش از اندازه ی فیلم است. فیلم اصرار دارد که تا انتها، تمام خانواده ها و کاراکترها را دنبال کند. و عملا جزئیات پیش پا افتاده ای را نشانمان می دهد که بیانشان هیچ ضرورتی ندارد و فقط باعث طولانی شدن فیلم و بلعیده شدن کاراکتر شیرین (که اصل ماجراست) در آن شلوغی و اغتشاش می شود.

استفاده از دوربین روی دست، برای یک چنین فیبلم شلوغ و آپارتمانی ای، کامل واجب بود و استفاده از آن درست و بجا. ولی دوربین روی دست این فیلم، یک افتضاح به تمام معنا در نوع خودش است. شاید اگر با دوربین موبایل فیلمبرداری می شد، مقدار لرزش های بیش از حد و اعصاب خورد کن آن کمتر بود. گرفتن نماهای بد و بی حساب و کتاب هم از دیگر ضعف های این فیلمبرداری بسیار ضعیف است.

نکته ی قابل ذکر دیگر در مورد این فیلم، سردرگم بودن تمام بازیگران فیلم بین تیپ و شخصیت است که در طول فیلم، خودنمایی می کند و تمام بازیگران، به نوعی، درگیر آن هستند.به خصوص کارکترهای امید روحانی، حامد بهداد، امین حیایی و...

اگر بخواهیم به نقاط قوت فیلم اشاره کنیم، باید به بخشهایی از فیلمنامه ی اصغر فرهادی اشاره کرد. فیلمنامه ای که هر چند با برخی ضعفهایی که بهشان اشاره شد همراه است، ولی تعداد بسیاری شخصیت را درخود جای داده و در نهایت هم توانسته شیرازه ی خود را تا حدودی حفظ کند. درست است که روایت منقطع آن دچار نوعی آشفتگی می شود و برای فریب دادن مخاطب، دچار اشتباهاتی می شود و خط درام و کمدی آن به هیچ وجه مشخص نیست، ولی باید قبول کرد که نوشتن یک همچین فیلمنامه ی شلوغ و پر دیالوگ و پر شخصیت و پر از نکته ای، کار بسیار دشواری است که فقط از فردی چون اصغر فرهادی برمی آید و علی رغم برخی ضعفهایش، ولی جزو شاخص ترین و پر نکته ترین فیلمنامه های چند سال اخیر سینمای ماست.

پایان آن هم نقطه ی اوج فیلمنامه است که به واقع بخش دیگری از تواناییهای اصغر فرهادی را نشان می دهد. ولی این پایان فوق العاده و مات کننده ی فیلمنامه ی اصفر فرهادی، در به تصویر کشیده شدن، دچار اغتشاش شده و عملا حالت گنگی به خود گرفته و نتوانسته حق مطلب را به طور کامل ادا کند و البته فرهادی به قدری این مسائله را می پیچاند و شخصیت شیرین را در طول فیلم کمرنگ می کند و حواسها را از او پرت می کند و فیلم را کش می دهد و موضوعات اضافه به کار می گیرد، تا در آخر بیشتر مخاطب را فریب دهد و مخاطب بیشتر جا بخورد و او هم فیلمنامه اش را عالی نشان دهد. که عملا" بخش زیادی از آن، با شکست رو به رو می شود. هر چند که باز هم همین فیلمنامه، قابل تقدیر است.

در ضمن، نمی توان از تدوین خوب این فیلم گذشت. که علی رغم چیزی بالغ بر 15 دقیقه سانسور ایجاد شده در این فیلم،ولی باز هم توانسته فیلم را سرپا نگه دارد و و از بی مربوط بودن تصاویر کنار هم قرار گرفته، جلوگیری کند.

در مورد بازی بازیگران هم باید گفت که تمامی بازیگران هم علی رغم سرگردان بودن بین تیپ و شخصیت،، بازی خوبی ارائه داده اند. از جمله مهران مدیری که نشان داد توانایی اجرای هر نقشی را دارد.

باران کوثری هم بازی روانی ارائه می دهد که به دل می نشیند و از عهده ی این نقش، به خوبی و به زیبایی برآمده. البته اگر بخش های زیادی از بازی او در این فیلم برای اکران عمومی سانسور نشده بود، قطعا بازی او بیشتر از قبل به چشم می آمد.

در کل، فیلم ها را همیشه می توان از دو جنبه ی ساختاری و محتوایی نقد کرد. البته اگر فیلمی محتوای به خصوصی برای نقد داشته باشد. دایره زنگی از آن دست فیلمهاست که به جز نقد ساختاری، می توان مدتها و مدتها در مورد محتوای آن نوشت و بحث کرد. بحث در باب پرداخت فیلم به خانواده های ایرانی. تقابل سنت با مدرنیته. بحث کنار نیامدن اعتقادات با تکنولوژی و... که بنده در این یادداشت عملا فقط در مورد ساختار این فیلم صحبت کردم و زیاد به محتوای آن نپرداختم و بحث محتوایی آن را قطعا دوستانی که بهتر از بنده مسائل اجتماعی را می شناسند، کامل و دقیق انجام خواهند داد.

در کل، دایره زنگی با تمام ضعفها و قوتهایش، اگر چه فیلم کاملا خوبی نیست. ولی برای اولین تجربه ی سینمایی پریسا بخت آور، کاری محترم و قابل دفاع است و شعور مخاطب را دست کم نمی گیرد. کارگردانی بخت آور هم اگر چه گاهی غیر قابل قبول و تلویزیونی است، ولی باز هم برای اولین ساخته ی سینمایی اش، کارگردانی خوب و قابل دفاعی است.

در آخر باید گفت که دایره زنگی، تصویر خوب و دقیق و ملموسی از جامعه ی کنونی ما را نشان می دهد و از این لحاظ، فیلمی تحسین برانگیز است.

۲)مجنون لیلی :

مجنون لیلی، آخرین ساخته ی قاسم جعفری، اثری اپیزودیک است.

حسن فیلم های اپیزودیک این است که اگر یک اپیزود، ضعیف از کار دربیاید، سایر اپیزودها می توانند فیلم را نجات بدهند و در مجموع، شیرازه ی کل فیلم، از هم نمی پاشد.

اپیزود نخستین و اصلی و سرمنشا سایر اپیزودهای مجنون لیلی، اپیزود محمد رضا گلزار و الناز شاکر دوست است که داستان را شکل می دهد.

ما در این اپیزود، شاهد تصاویر ما قبل سینما و ما قبل نقد هستیم. زیر خط حداقل استانداردهای سینمای ایران و فاقد هرگونه وجه قابل بحث سینمایی.

کارگردانی قاسم جعفری در این اپیزود، در آماتوری ترین حد ممکن است و از اله مان های دم دستی و پیش پا افتاده ی بسیاری بهره می برد.

پسری به دختری ابراز علاقه می کند. دختر ابتدا جدی اش نمی گیرد.سپس عاشق او می شود. در سکانسی دختر به یاد عشق می افتد و در خودش می رود و احساسی می شود.دوربین از او یک شات می گیرد و یک موزک آبکی هم پخش می شود. چیزی مانند یک فیلم هندی درجه 3. البته آقای جعفری هم نشان داده اند که به فیلم هندی، علاقه ی بسیاری دارند. مانند سریال تمام هندی مسافری از هند و پایان هندی فیلم "بازنده".

ما در این اپیزود شاهد تصاویری هستیم که همینجور بی هدف می آیند و می روند و کمتر ربطی می توان بین آنها پیدا کرد. اپیزودی مملو از دیالوگ های مصنوعی، که بازی طبق معمول بسیار ضعیف و مصنوعی و آماتوری محمدرضا گلزار در همان قالب همیشگی اش و بازی مصنوعی و بد الناز شاکر دوست هم، به مصنوعی تر شدن این اپیزود، کمک شایان توجهی کرده. به خصوص به یاد بیاورید قسمتی را که محمدرضا گلزار با دوربین عکاسی، کنار الناز شاکر دوستت، صحبت می کند و چه دیالوگ های مصنوعی و پیش پا افتاده ای را با لحنی تصنعی بیان می کند. به طور مثال ان دیالوگ که می گوید: (اسم دختر را صدا می کند)،من از با تو بودن می ترسم!!

در مجموع، این اپیزود از فیلم مجنون لیلی، بیشتر به مانند کلیپ های عاشقانه ای است که برای ترانه ها ساخته می شود و مجموعه ای از تصاویر به شدت بی مربوط است که کنار هم قرار گرفته اند.

سایر اپیزودهای مجنون لیلی، اپیزودهای بسیار نچسبی هستند که مدام شعار می دهند و قصد دارند عشق را تحمیل کنند و در واقع، بیشتر آن را لوث می کنند.

اپیزودهایی مملو از سکانس های کلیشه ای و سطحی که پر هستند از دیالوگ های پیش پا افتاده که می خواهند برایمان از خوبی عشق بگویند!

به یاد بیاورید اپیزود یوسف تیموری را که سالهاست در سریالهای دسته چندمی تلویزیون شاهد این داستان هستیم و تازه آنها به مراتب با دیالوگ ها و پرداخت بهتری این داستان را نشانمان می دهند. یا به یاد بیاورید اپیزود سراسر شعار و نچسب رضا رویگری را که تازه کلی پیام اخلاقی هم برای ما دارد!!

یا حتی به یاد بیاورید اپیزود حمید گودرزی را که بعد از اپیزود محمدرضا گلزار، بدترین اپیزود این فیلم است و عشقی نشانمان می دهد در حد سریالهای درجه 4 رسانه ی عزیز ملی. مملو از دیالوگ های نچسب و سطحی.

اپیزود نیما شاهرخ شاهی هم عملا چیزی فراتر از سایر اپیزودها نیست. و چون قرار است به مهم ترین اپیزود این فیلم بپردازیم، از نوشتن کامل در مورد آنها پرهیز می کنم.

مجنون لیلی تا قبل از اپیزود آخر، اثریست ما قبل سینما و با بدترین فیلم های موجود در سینما رقابت پایا پایی دارد. ولی اپیزود حامد بهداد، اپیزودیست که مجنون لیلی را از آن حالت سطحی، کلیشه ای و شعاری در می آورد. اپیزودی گرم، پر حرارت، پر حس و حال و وجد انگیز. در این اپیزود، فیلم به طرز جالبی تغییر لحن و سبک می دهد و این بار شاهد تصاویری هستیم نه ما قبل سینما، بلکه تصاویری کم نظیر در سینما. اپیزودی پر حرارت که در سینمای ایران نادر است و به تنهایی مجنون لیلی را از اثری ضعیف، به اثری ضعف مایل به متوسط تبدیل می کند.

در این اپیزود، گویی شاهد فیلم دیگری هستیم و کارگردان آن قاسم جعفری نیست. دیگر خبری از دیالوگ های سطحی و شعاری نیست. دیگر خبری از اله مان های پیش پا افتاده نیست. دیگر خبری از ماجرای مثلا" عاشقانه ی تکراری و کلیشه ای نیست.

اپیزودی موسوم به "سه گره" که اوجش همان زمان باز کردن گره ها توسط حامد بهداد است. این اپیزود به قدری حرارت دارد که بعد از موفقیت بهداد در باز کردن گره ها قبل از رسیدن قطار، مردم نفس راحتی می کشند و برایش یک کف بلند می زنند.

عشقی که در این اپیزود نشان داده می شود، به مراتب باور پذیر تر و ملموس تر از عشق های شعار گونه ی سایر اپیزودهاست و همراهی مخاطب را به همراه دارد. البته در این بین نمی توان از بازی مثل همیشه داغ و خوب حامد بهداد گذشت که او و اپیزودش، تنها لحظات قابل تحمل و گرم را در فیلم به وجود می آورند. البته بهداد در بعضی جاها، بازیش کمی طرف اغراق و غلو می رود که باید بیشتر توسط کارگردان کنترل شود(البته خود نقش او در فیلم، نقشی اغراق شده بود).

کاش قاسم جعفری، همین داستان این اپیزود را گسترش می داد و آن را دستمایه ی فیلمش قرار می داد. احتمالا" فیلمش، قابل تحمل تر می شد.

در کل، مجنون لیلی فیلمیست که به استثنای اپیزود حامد بهداد، عملا" فقط مجموعه ای از تصاویر متحرک است و با بدترین فیلمهای موجود در سینما و فیلم هندی های درجه 3، رقابت سختی می کند.

البته پایان فیلم و ارتباط پیدا کردن بی ربط تمام عشاق فیلم با یکدیگر در یکی دو مکان، مسئله ی جالب دیگری در این فیلم است که بهتر است دیگر در باب این یکی صحبت نکنیم!

از ضعف آشکار دیگر فیلمنامه هم می توان به پایان بندی آن اشاره کرد. جایی که در آخر فیلم، حامد بهداد را به بیمارستان می برند و با وجود تصاویری که فیلم نشانمان می دهد، دیگر شب شده است. و ار طرفی، الناز شاکر دوست حوالی ظهر برای دیدن همسر تصادف کرده ی خود به بیمارستان آمده. ولی همزمان با ورود به بیمارستان، حامد بهداد را هم همان موقع به همان بیمارستان آورده اند! حالا اینکه فقط برای ربط دادن این افراد با یکدیگر، زمان و منطق به طرز مضحکی زیر پا گذاشته شده، مسئله ایست که قاعدتا تنها از فیلمنامه هایی همچون مجنون لیلی بر می آید!

نکته ی قابل ذکر دیگر در مورد مجنون لیلی، فیلمبرداری بسیار خوب علیرضا زرین دست است که مثل همیشه برای ما جادو می کند و تصاویر جادوییش، بهانه ای برای دیدن یک فیلم حتی ضعیف در اختیار ما قرار می دهد.

۳)زن دوم :

زن دوم، آخرین ساخته ی ملال آور سیروس الوند، کارگردان با سابقه ی ایران است. اگر مجنون لیلی در میان تصاویر ما قبل سینمایش، یک اپیزودی مانند حامد بهداد را داشت تا رو کند و خود را نجات دهد، ولی زن دوم، به طور کامل فیلمیست که چیزی بالغ بر 120 دقیقه تصاویر ما قبل سینما و ما قبل نقد و نزدیک به فیلمفارسی های 40 سال قبل را نشان ما می دهد.

زن دوم از آن دست فیلمهای پر حاشیه بود که نویسنده ی فیلمنامه ی آن ، یعنی خانوم فرشته طائر پور، مدام از آن می گفتند و به فیلمنامه ی کم نقص و عالیشان می بالیدند و اجازه ی کوچک ترین دست درازی به آن را نمی دادند و آناهیتا(بخوانید آنا) نعمتی هم بارها جملات شاعرانه ای در وصف بزرگی های زن دوم گفتند و از بازی درونگرا و برونگرا و کم نقص خود برای مشتاقان سینما گفتند!

در واقع بعد از تماشای فیلم، کسانی که تا کنون معنی جو سازی و بازار گرمی را برای یک فیلم نمی دانستند، به طور کامل متوجه آن شدند. تعاریف عوامل زن دوم از آن به عنوان یک فیلم ماندگار، وقتی جلب توجه می کند که می بینیم اثر، نه تنها عالی، نه تنها خوب و حتی نه تنها متوسط، بلکه اثری بسیار ضعیف وماقبل سینماست.

فیلم به اصطلاح می خواهد یک مثلث عشقی را برای ما نشان بدهد. فیلم یک داستان دو خطی دارد که خدا می داند چه جور یک رمان برایش نوشته شده تا در نهایت این فیلمنامه هم از دلش بیرون بیاید!

ساده انگاری در جای جای فیلم موج می زند. شاید نوشتن از یک فیلم بسیار ضعیف و به اصطلاح "زباله ی سینمایی" کاری عبث و بیهوده باشد. چون فاقد هرگونه وجه قابل بحث سینمایی است. ولی بلاجبار به تشریح برخی بخشهای این فیلم می پردازم.

زندگی شیرین و خوش یک زوج( محمدرضا فروتن و نیکی کریمی) با آمدن خبر بازگشت همسر اول فروتن، آشفته می شود. ماجرا اینگونه بوده است که همسر فروتن به دلایل و مشکلاتی، مخالف نظر او، مدتی به فرنگ رفته بودند و از آنجایی که نه او و نه همسرشان سراغی از هم نگرفتند، آقای فروتن هم همسر جدیدی برای خود اختیار می کند و آنا نعمتی هم تا چند سال به ایران باز نمی گردند.

با بازگشتن آنا نعمتی(شرمنده که بنده اسم کاراکترها را فراموش می کنم)، زن دوم فروتن(نیکی کریمی) مجبور به پنهان شدن می شود. از قضا، همسر اول فروتن در بازگشت، بسیار مهربان شدن و به شوهرش علاقه ای دو چندان یافته و فروتن به او علاقه ای ندارد. همسر دوم فروتن، خود یکبار قبلا" با یکی از فامیلهایش ازدواج کرده بوده و طلاق گرفته است. در این مدت، این فرد(با بازی امیر آقایی)، قصد دارد تا با استفاده از شرایط پیش آمده، در حالی که هنوز نیکی کریمی را دوست دارد، او را طرف خود بکشاند. ماجرا همچنان پیش می رود و زن دوم آقای فروتن همچنان مردد هستند که آیا به نزد شوهرشان بازگردند و همه چی را به زن اولش بگویند یا نه. در این حین که از شهری به شهر دیگر مسافرت می کنند، تصمیم می گیرند که به نزد شوهر خود بازگردند. چون خیلی دیوانه وار عاشق او هستند. در این حین، از قضا به ایشون گفته می شود که شما باردار هستی. ایشان هم از قضا در بازگشت، مردد می شوند(چه جالب!). در این حین امیر آقایی همسر گذشته ی او، به طرز جالبی به او می گوید به من افتخار بزرگ کردن بچه ات و بچه ی مردم را بده!! در همین حین، نیکی کریمی هم نه گذاشت و نه برداشت، بچه ی مردم را برد و با امیر آقایی گذاشتند و رفتند.

سپس فیلم پرش زمانی دارد و می نویسد 12(شایدم 13) سال بعد. در این مدت، آقای فروتن که عاشق نیکی کریمی بوده، مثل مترسک کاری نمی کرده و 13 سال است که گویی هر روز آهنگ شام مهتاب داریوش را گوش می دهد. از آن طرف، از قضا بیماری امیر آقایی شدت می گیرد(جانباز هست) و راهی بیمارستان می شود. در این حین، از قضا ایشون فوت می کنند و از قضا پسر نیکی کریمی که فکر می کرد او پدر واقعیش است، با هوش است و در المپیاد شرکت می کند و ایشون از قضا در مسابقات قهرمان می شوند و تلویزیون هم از قضا با ایشون مصاحبه ای می کند که به طرز جالبی از قضا خانوم نیکی کریمی مادر این فرزند هم در این مصاحبه هستن. آن طرف از قضا آقای فروتن که سالهاست از همسر دومش بی خبره، مشغول آبمیوه خوردن است و تلویزیون هم از قضا بر روی آن شبکه است و از قضا گزارشگر و نیکی کریمی در مورد پدر نداشتن این بچه می گویند و از قضا فروتن هم دارد همان موقع همه چیز را می بیند و در نهایت باقی قضایا را در ذهن بسازید و قصه به پایان رسید.

وقتی که فیلمی اینگونه پیش پا افتاده باشد و هیچ نقطه ی روشن و قابل بحثی نداشته باشد، عملا نمی شود نقدی بر آن کرد و باید همینگونه به تشریح وقایع جالب آن نشست و کلی خنده زد.

این از فیلمنامه ی پیش پا افتاده و کلیشه ای و بسیار ضعیف این فیلم، که از اله مان های بسیار تکراری و دم دستی بهره برده و در حد فیلمفارسی های 40 سال قبل می نمود و فاقد هیچ شخصیت پردازی درست و دقیقی بود.

کارگردانی سیروس الوند هم مانند تمامی آثار چند وقت اخیر او، هیچ جزئی نگری و ریزه کاری ای ندارد و هیچ ظرافتی در آن به چشم نمی خورد و گویی فقط صدا...دوربین...حرکت، می گوید.

ناصر چشم آذر، برای زن دوم موسیقی ساخته و انصافا" موسیقی خوبی هم ساخته. ولی استفاده ی وقت و بی وقت از این موسیقی در فیلم، باعث سوار شدن موسیقی بر فیلم و خرد شدن اعصاب مخاطب می شود. موسیقی ای که برای کوچک ترین صحنه ای پخش می شود و کاملا هویدا است که آقای الوند قصد دارند تا بلکه با استفاده از موسیقی بسیار زیاد، به زور مخاطب را تحت تاثیر قرار بدهند.

گریم های فیلم به طرز جالبی مضحک و مبتدیانه و خنده دار هستند. بعد از گذشت 12 سال، نیکی کریمی، از زنی سی و چند ساله، تبدیل به پیر زنی شده که کم مانده پوست صورتش به صورت کامل به زمین بیفتد. حال آن طرف خانوم آنا نعمتی در طول این 12 سال نه تنها پیر نشده اند، بلکه خیلی جوان تر هم به نظر می رسند. این گریم های ضعیف و اغراق آمیز و مبتدیانه هم از دیگر آس های فیلم زن دوم است.

در مورد بازیها هم باید گفت که محمدرضا فروتن یک بازی کاملا تکراری در یک نقش تکراری ارائه می دهد و بازیش هم کاملا متوسط است. نیکی کریمی هم طبق معمول این سالها، یک بازی کاملا معمولی از خود به نمایش می گذارد. آنا نعمتی هم همان بازی همیشگی اش را دارد. یک بازی کاملا متوسط که فراتر از آن نمی رود و چیزی خاصی برای گفتن از آن وجود ندارد..

به عقیده ی نگارنده، امیر آقایی، بهترین بازی فیلم را ارائه می دهد و خوب از پس نقشش برآمد.

در کل زن دوم، از همه لحاظ اثر بسیار ضعیفیست. فاقد شخصیت پردازیهای درست. فاقد فیلمنامه ی حساب شده و دارای داستان و داستان تکراری و مایل به فیلمفارسی های 40 سال قبل. دارای بازی های نه چندان قابل قبول و اغراق شده. تنها می توان گفت که زن دوم به نسبت ساخته قلبی سیروس الوند، یعنی تله(یک افتضاح سینمایی بزرگ) اثر کمی بهتریست. ولی خوب، این مقایسه ی ضعیف و بسیار ضعیف است.

زن دوم، بی شک بدترین فیلم اکران نوروزیست و بی شک جزو بدترین فیلمهای اکران شونده در سال 87 هم خواهد بود.

همچنان سوال بنده این است که به راستی سیروس الوندی که 30 سال است فیلم می سازد، چرا در سالهای اوج پختگی باید فیلمهایی ماقبل سینما بسازد؟ آن هم چندین فیلم پشت سر هم. به راستی فرق او با یک کارگردان آماتور و تازه کار چیست؟ هدف، توهین به آقای الوند نیست. بلکه صحبت از کیفیت فجیع ساخته های ایشون است.

۴)به همین سادگی :

یک روز معمولی از یک زندگی معمولی (نگاهی به فیلم به همین سادگی )

به همین سادگی آخرین ساخته ی رضا میر کریمی، فیلم برگزیده ی جشنواره بیست و ششم است. البته به این چیزها توجه نکنید. چون هم جشنواره ی فجر کارش حساب و کتاب ندارد و هم اینکه کارگردان این فیلم آقای میرکریمی است و بلاخره باید جایزه ای به او بدهند!

به همین سادگی فیلم قابل قبول و محترمی است. اما مشکلش این است که بیش از حد ساده و پیش پا افتاده است. فیلم عملا داستانی ندارد و دوربین فقط اتفاقات یک روز یک زن را دنبال می کند. آن هم اتفاقات پیش پا افتاده و گاهی بی مربوط . فیلم به قدری ساده است که پیش پا افتاده ترین موضوع، مدتها به آن در این فیلم پرداخته می شود. فیلم در نشان دادن پخت و پز، بازی با کودکان، راه رفتن در خیابان و چند کار دیگر یک زن خلاصه شده و قصد دارد تنها اتفاقات جزیی زندگی یک روز یک زن را نشان بدهد. از این لحاظ، به همین سادگی توانسته این اتفاقات ساده را به خوبی نشان بدهد و از این رو موفق است.

از آنجایی که به عقیده ی بنده، فیلم به همین سادگی علی رغم اینکه فیلم محترمی است، بیش از حد فاقد موضوع و سکانس خاصی است، لذا اصلا نقد زیاد و خاصی در مورد این فیلم معنا نمی دهد و باید به نوشتن همین چند خط در باب آن بسنده کرد. در ضمن باید گفت که در این فیلم از شیوه ی دوربین روی دست استفاده شده که یک دوربین روی دست ضعیف به تمام معنا است.

در مورد بازی خانوم هنگامه قاضیانی برنده ی سیمرغ جشنواره هم باید گفت که اصولا بازی خوب فقط بازی ای نیست که بازیگر در فیلم، یک نقش خاص بازی کند. یا مدام کارهای عجیب و غریب بکند و فریاد بکشد. یک نقش ساده و عادی را هم می توان به صورت عالی ایفا کرد. لذا از این لحاظ نباید به نوع کاراکتری که بازیگر آن را ایفا می کند، توجه کرد. بلکه باید بازی یک بازیگر را از تمام جهات مورد تحلیل قرار داد.

عده ای می گفتند که خانوم قاضیانی بازی ساده ولی قدرتمندی دارد. بازی در سکوتی دارد و....

چیزی که در مشاهده ی دوباره ی به همین سادگی به آن رسیدم، این است که در واقع اصلا نقشی وجود نداشته که خانوم قاضیانی بخواهند آن را ایفا کنند. یک نقش ساده که نیمی از فیلم را در حال پخت و پز و شستن و پچ پچ کردن با همسایه ها هستند و نیمی دیگر را در حال قدم زدن در خیابان و بازی با کودکان هستند. و نه دیالوگی دارند و نه لحظاتی که شاهد بازی درونگرای ایشان باشیم.

احیانا پخت و پز ایشون و رفتار روانشناسانه ی ایشون با کودکان مورد پسند داوران و برخی منتقدان واقع شده!

خانوم قاضیانی در به همین سادگی، ارائه دهنده ی بازی بسیار پیش پا افتاده و دم دستی ای هستند که فاقد هرگونه وجه قابل بحث است. بنده اشاره کردم که نقش حتما نباید پیچیده باشد و یک نقش ساده را هم می توان عالی بازی کرد. ولی نقش خانوم قاضیانی در به همین سادگی، اصلا نقشی نیست که بخواهد ایفا شود!

به هر حال، کل کل کردن او با کودکانش مثل اینکه خیلی به مذاق بعضی از منتقدان و داوران خوش آمده و البته بازی در فیلم کارگردان دولتی و مدیر عامل خانه ی سینما، خود شانسی است که نصیب هر کس نمی شود!!!

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در شنبه بیست و چهارم فروردین 1387 | در 15:1 | |

یادداشت مقدماتی ای برای همیشه پای یک زن در میان است

ضمیمه :

۱)جدیدا" و مجددا" جناب صفار هرندی، این مرد عقب افتاده و ننگ جامعه ی ایران، نطق تازه ای در مورد سنتوری کرده اند و باز هم تراوشات ذهنی عقب مانده و ما قبل تمدن و ما قبل بشریت خود را به بیرون درز داده اند.

ایشون فرموده اند که سنتوری به دین و مردم توهین کرده و هموطنان را به سخره گرفته و هیچ نکته ی مثبتی در آن نیست. این آقا به تازگی ها بلبل زبان تر شده و زبان مردم و دین هم شده و جای همه صحبت می کند. اینکه آیا به مردم و دین توهین شده را خود مردم باید تعیین کنند. مگر با یک مشت عقب افتاده طرفید که به جای آنها تصمیم می گیرید؟

خدایا ایران بزرگ و متمدن را ببین که به دست چه منگلانی افتاده که شاید هنوز بهداشت فردی خود را هم به درستی بلد نیستند و آمده اند به جای مردم تصمیم می گیرند و در مورد بزرگان، نظرات مضحک می دهند. البته با این گندی که بالا آورده اند و با این حرفهای سوزاننده و تلخ و حقیقی ای که مهرجویی در سنتوری می زند و با این پخش سی دی های قاچاق فیلم و رویتش توسط تمامی اقشار جامعه، طبیعی هم هست که ایشون و سایر دار و دسته ی اوباششان، از ناراحتیشان، این حرفها را بزنند. چون راه دیگری ندارند و چیز دیگری هم نیاموخته اند!

۲)از آنجایی که این پست، اضطراری است، برای همین، یادداشت فیلمهای اکران نوروزی، میفتد به پست آینده.

یادداشت مقدماتی ای برای همیشه پای یک زن در میان است :

خوب خدا رو شکر، گوش شیطون کر، بد از بوقی، یک فیلم از گلشیفته فراهانی در نوبت اکران قرار گرفت. بعد از حدود یک سال و نیم(البته در این مدت باید نیوه مانگ و سنتوری اکران می شدند که خودتان در جریانید دیگه!)

قرار است بعد از دایره زنگی، فیلم تیغ زن، آخرین ساخته ی علیرضا داوود نژاد( و شاید مزخرف جدیدش) در گروه سینمایی قدس اکران شود و بعد از تیغ زن هم فیلم "همیشه پای یک زن در میان است".

اگر بخواهیم کلی و با حساب سرانگشتی بگوییم، باید گفت که همیشه پای یک زن.... اواخر تیرماه و احیانا" اوائل مرداد ماه اکران می شود.

به به. چه روز خوبی... چه حسن تصادفی. دقیقا" در همان موقعی که قرار بود سنتوری اکران شود و نشد. چه تصادف جالب و وجد انگیزی. نه؟

در مورد همیشه پای یک زن... در زمان اکران، مفصل خواهم گفت. اما الان از نقاط قوت و ضعف آن به صورت گذرا می گویم :

نقاط قوت :

همیشه پای یک زن... فیلمبرداری خوب بهرام بدخشانی را دارد و کادرهای خوب و خوش آب و رنگی تحویلمان می دهد. موسیقی مثل همیشه خوب و حساب شده ی آریا عظیمی نژاد را دارد که دقیقا" در خدمت داستان است. تدوین خوب حسین زندباف را دارد. بازیهای عالی ای دارد. بازی استادانه و وجد انگیز رضا کیانیان. بازی متفاوت و فوق العاده ی مهران مدیری در یک نقش غیر متعارف و جذاب. و بازی بسیار خوب گلشیفته فراهانی در نقشی متفاوت، که در موقعش از آن زیاد خواهم گفت. همچنین بازی فوق العاده ی نقش های فرعی. مانند، حسن معجونی، صبا کمالی، سیاوش چراغی پور و...

کارگردانی مثل همیشه خوب و استاندارد کمال تبریزی را دارد. دارای سکانس های همراه با شوخی ها و لحظات طنز جالب و خلاقانه و متفاوتی است و کاملا فانتزی گونه است.

یک تیتراژ آغاز و پایان دارد در حد بهترین تیتراژ تاریخ سینمای ایران که خیره کننده و جذاب است و هر بار باید تا آخر آن را دید.

نقاط ضعف :

حبیب رضایی بازی بد و کسل کننده ای ارائه می دهد و زیادی محیط فانتزی اطرافش را جدی گرفته. فیلمنامه در سطح حرکت می کند و عمق ندارد و دچار نوعی آشفتگی است. به خصوص در 20 دقیقه ی پایانیش. بعضی شوخی ها و کنایات، شعار زده هستند و کلیشه ای.

در مجموع، همیشه پای یک زن... یک کمدی فانتزی متوسط مایل به بالاست. به شدت ظاهر جذابی دارد و مردم پسند و بسیار سرگرم کننده است.

درست است که همیشه پای یک زن... فیلم عالی ای نیست، ولی در این زمانه که سینما پر شده است از فیلم های مثلا" طنز که زیر خط ابتدایی ترین استانداردها هستند و شعور تماشاگر را به بازی می گیرند، این فیلم، با توجه به آن نقاط قوت قابل توجهش که اشاره کردم، لااقلش از لحاظ فنی در سطح بالاییست و سرش به تنش می ارزد و به شعور مخاطب توهین نمی کند و سکانس های خلاقانه و متفاوتی در خود جای داده. و از لحاظ کلاس بازیگری هم در سطح بسیار بالاییست.

پیشبینی فروش :

بعید است که این فیلم زیر 800 میلیون بفروشد . همه چیز برای میلیاردی شدن مهیاست :

۱)اسم کمال تبریزی که فقط کافی است بر روی فیلم طنزی باشد تا مردم برای دیدنش هجوم ببرند. همان جشنواره که خیلی از کسانی که در گیشه بلیط گرفتند، به دوستان بیگانه با سینمایشان می گفتند فیلم کمال تبریزیه. قشنگه . بریم ببینیم. و در زمان پخش تیتراژ نخستین فیلم، با آمدن اسم کمال تبریزی، سوت ها و کف ها بود که به آسمان می رفت.

۲)یک اسم بسیار جذاب دارد که برای تحریک شدن مردم برای دیدنش کافی است. "همیشه پای یک زن در میان است". به راستی واقعا چرا؟ شاید خیلی ها برای دست یافتن به پاسخ این پرسش، اقدام به تماشای فیلم کنند. تا کمال تبریزی نشانشان بدهد که خانمها چطور به تنهایی می توانند یک اتوبان را بند بیاورند!!

۳)فیلم، یک مهران مدیری دارد که اکنون در اوج محبوبیت بین تمامی اقشار جامعست و با "مرد هزار چهره" به قله های رفیع دیگری دست یافته. و جمع کثیری را به سینما خواهد کشاند.

۴)فیلم، یک گلشیفته فراهانی دارد که دیگر نامش وزنه ای برای یک فیلم است و خیل طرفداران بی شماری دارد که به عینه شاهدش هستیم و جمع کثیری را به سینما می کشاند.

۵)تیپ های جالب و جذاب بازیگران فیلم برای تحریک شدن مردم و آمدنشان به سینما، کافیست. تصور کنید بیلبوردهای فیلم را که شامل عکسهای ضحاک گونه و عجیب مهران مدیری باشد که مار به دوش دارد و سیگار برگی بر گوشه ی لب گذاشته. شما باشید طاقت میاورید؟

گلشیفته فراهانی را هم تصور کنید با کمانی بر دست که جایی را نشانه رفته و گریم بسیار متفاوتی دارد.

رضا کیانیان را هم تصور کنید با عکسی که مانند معلول ها بر روی ویلچر افتاده و گردنش کج است. البته این جذاب ترین حالت بیلبورد این فیلم است که من به آن اشاره کردم و سازندگان فیلم اگر باهوش باشند، از این عکس ها و تصاویر بازیگران فیلم استفاده خواهند کرد.

۶)فیلم، فیلم منتخب تماشاگران از بیست و ششمین جشنواره ی فیلم فجر است و دیگر بر کسی پنهان نیست که فیلم های منتخب مردم در جشنواره، فروش بسیار زیادی خواهند کرد. همین فروش فیلم های منتخب جشنواره در دوره های قبل را به یاد بیاورید تا متوجه امر شوید.

۷)فیلم، یک اثر کمدی - فانتزی است و بسیار خنده دار و جذاب که جامعه ی زن محور ما را به صورت طنز و فانتزی و اغراق شده نشان می دهد. همین برای هجوم مردم برای دیدنش کافی است و خوشحالم که لااقل به شعورشان توهین نمی شود.

۸)فیلم یک سکانس معروف دارد که رضا کیانیان در آن سکانس، همه را مات و مبهوت می کند و رخ عوض می کند و سالن را بارها به حد انفجار خواهد رساند. همین سکانس هم به تنهایی قدرت جذب بی شمار مخاطب را دارد.

سانسور فیلم :

نسخه ی اکران شده ی این فیلم در جشنواره، حدود 90 تا 93 دقیقه بود و آنطور که گفته شده، چند مورد اصلاحیه ی بی مربوط به آن خورده و چند دقیقه اش کوتاه شده. ما از اینکه چه قسمت هایی از آن سانسور شده، اطلاعی نداریم. ولی بخشی در فیلم است که به گواه همه، احتمال سانسورش از دیگر بخش های فیلم، بسیار بیشتر است. و آن، این بخش است :

جایی که مهران مدیری در اتوموبیل حبیب رضایی با او صحبت می کند و پس از مدتی، مهران مدیری حرفی می زند که فلان نویسنده را چند وقت قبل دستگیر کردند. چرا؟ چون کتاب شنل قرمزی را ترجمه کرده(دقیقش در ذهنم نیست) و مدعی شده اند که آن، جلد دوم کتاب عالیجناب سرخ پوش است!!!

به هر حال، فیلم پر است از شوخی های سیاسی و عبور از خط قرمزهای کمال تبریزی گونه که برایش شوخی کوچیکه است( یادتان است که او در زمان انتخابات ریاست جمهوری همین دوره ی قبل، فیلم تبلیغاتی کدام کاندیدا را ساخته بود دیگر.)

به هر حال کمال تبریزی می داند که قدرت اکران فیلمهایش را دارد. وگرنه بیکار که نیست فیلمی بسازد که نتواند اکرانش کند و بدهدش به بایگانی. ( چه کسی جز کمال تبریزی می توانست مارمولک را بسازد و ۱ ماه اکران کند و در نهایت هم از حاشیه هایش جان سالم به در ببرد؟)

به هر حال، همیشه پای یک زن... فیلمی قابل قبول است(البته شاید برای کمال تبریزی، کوچک باشد) و به شعور مخاطب توهین نمی کند. با تمام ضعفها و قوتهایش. نقد کامل آن باشد برای زمان اکران عمومی.

*برای نظر دادن، به پست پایین بروید.*

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در سه شنبه بیستم فروردین 1387 | در 1:49 |

یادداشتی بر فیلم "سنتوری"

ضمیمه :

۱) رقابت برای بهترین دروغ سیزده، بسیار شدید بود و تعداد بسیاری دروغ ۲ رای داشتیم(دروغ 10، 3، ۱۵ و..). در عین ناباوری، دروغ بنده با ۳ رای، به عنوان دروغ برتر انتخاب شد. دروغ شماره ی ۲۱. نتایج تکمیلی، به زودی اعلام می شود.

۲) یادداشت فیلمهای نوروزی، در پست آینده.

یادداشتی بر فیلم سنتوری :

سنتوری، آخرین ساخته ی داریوش مهرجوییست. سنتوری اثری به شدت بحث برانگیز در میان ساخته های مهرجویی است. البته نه فقط از لحاظ مشکلات بی پایانش برای اکران عمومی. بلکه بر سر نظر اهالی سینما در مورد آن. اگر در مهمان مامان، تقریبا" تمامی اهل فن، معتقد بودند که مهمان مامان فیلم شاهکار و ضعیف یا متوسطی نیست. بلکه فیلم خوبیست. یا اگر تقریبا" همه اتفاق نظر دارند که "بمانی" فیلم متوسطیست. یا اگر تقریبا" همه درخت گلابی و هامون و لیلا را جزو بهترین ساخته های مهرجویی و جزو شاهکارهای بزرگ سینمای ایران می دانند، ولی سنتوری واکنش های متفاوتی در برداشت. عده ای همه جانبه آن را کوبیدند و آن را ساخته ای نه چندان در حد داریوش مهرجویی دانستند. عده ای هم که قالب اکثریت را تشکیل می دهند، آن را شاهکار جدید کارگردانش نامیدند. هر کس از یک زاویه به فیلم نگاه می کند و نظرات به شدت متفاوت است.

درست است که سنتوری فیلم موزیکالی است، ولی در واقع فیلم بسیار تلخیست. و بیشتر تلخیش در لایه های ظاهری فیلم نیست. بلکه تلخی خاصی در لایه های درونی فیلم نهفته است، که شاید مخاطب با هر بار دیدن آن، بیشتر پی به آنها ببرد.

مهمترین چیزی که در سنتوری جلت توجه می کند، تدوین آن است که کل فیلم را تحت الشعاع قرار داده. و البته همین تدوین یکی از عامل های اصلی، ایجاد نظرات ضد و نقیض شده است.

با آغاز فیلم،ابتدا علی از روزهای بعد از جدایی هانیه می گوید و اینکه در مهمانی ها چه حال و روزی داشته. مخاطب متوجه می شود که علی خواننده و نوازنده ی محبوب و سرشناسیست و اکنون همسرش او را رها کرده و زندگی خوبی ندارد و در مجالس خراب کاری می کند. مخاطب هنوز نه می داند هانیه چه جور کسیست و نه می داند مشکلات علی از کجا آغاز شده. بعد از آنکه علی از آخرین مهمانیش که در آن سازش شکسته شد، می گوید و به خانه می رود و با دست شکسته، در تنهاییش فرو می رود، اولین فلاش بک زده می شود. یک لحظه ی اوج خوشی و عاشقانه با هانیه، به یاد علی می آید. و در واقع مخاطب با این فلاش بک متوجه عشق و علاقه ی بیش از حد بین علی و هانیه می شود و زمینه برای روایت داستان فراهم می شود. ولی مخاطب هنوز اصل ماجرا را نمی داند. مخاطب کنجکاو است که بداند هانیه ای که انقدرعاشق علی بوده، به چه دلیل او را رها کرده. در واقع لحظه های آشنایی علی و هانیه و عاشقانه اشان در درجه ی اول برای مهرجویی نبوده. چون با این نحوه ی آغاز، مهرجویی نشان می دهد که روزهای آشنایی و عاشقانه ی علی با هانیه مهم نیست. بلکه روزهای بدبختیشان و به ستوه آمدن هانیه و جداییشان و چگونگی رسیدن به این روزها مهم است، که علی را کم کم به نابودی می کشاند.

مخاطب ابتدا روزهای آغاز بدبختی علی را می بیند. روزهای قبل از اینکه کم کم شهرتش ضایع شود و دیگر کسی به او کار ندهد. دو سکانس آخر مربوط به لحظات تلخ علی و هانیه و جداییشان، سکانس هایی هستند در زمان حال، که در کنار سکانس های تلخ گذشته گنجانده شده اند.یکی سکانسی که علی بعد از شکسته شدن دست و سازش در همان مهمانی، به هانیه زنگ می زند و از تنهاییش می گوید. دیگری هم سکانس ناله ی هانیه از جامعه و علی سنتوری در کنار جوی آب است . بعد از این سکانس وجد آور و تلخ، فیلم به زمان آشنایی هانیه و علی می رود و روزهای های خوشی و ازدواج و عاشقانه اشان را نشان می دهد. مخاطب تا قبل از آن، علی را باور کرده. دغدغه های او، دغدغه هایش شده است. متوجه عشق تبدیل شده به نفرت هانیه شده است. و مهرجویی در سکانس صحبت های هانیه از علی و جامعه در کنار جوی آب، بخشی از حرفهای مهمش را می زند و مخاطب به طور کامل با درد و بدبختی علی و هانیه، همراه می شود. حالا دیگر لحظه های خوشی و عاشقانه ی علی و هانیه برای مخاطب، پیشبرد داستانی ندارد. و چون ابتدا روزهای آغاز بدبختی علی و جدایی هانیه را دیده، وقتی لحظات عاشقانه ی بین علی و هانیه را می بیند، یک تلخی نهفته ای در فیلم به وجود می آید. مخاطب با تمام سکانس های عاشقانه ی فیلم، پیشرفتی در سیر داستان ندارد. بلکه با تعدادی سکانس های وجد آور و گرم و پر حس و حال رو به روست که لحظه به لحظه که آنها به اوجشان می رسند و خنده های هانیه و علی بیشتر می شود، در واقع لحظه به لحظه تلخی فیلم بیشتر می شود و برای ذهن مخاطب هم فلاش بکهایی بر لحظات بدبختی علی و هانیه زده می شود. از این لحاظ تدوین متفاوت و جالب سنتوری، باعث ارتباط برقرار کردن بیشتر مخاطب با فیلم می شود. و نشانگر اوج تیز هوشیه داریوش مهرجویی و تدوینگر فیلم است.

حال کسانی که از این منظر به تدوین سنتوری نگاه کنند، غرق در فیلم می شوند. عده کسانی هم که از منظر دیگری به تدوین کار نگاه می کنند و آن را مغشوش می دانند، در نهایت از جمله مخالفان فیلم هستند.

بعد از نشان دادن روزهای عاشقانه ی علی و هانیه، فیلم به زمان حال برمی گردد و روز بعد از شکسته شدن دست و ساز علی، تا انتهای داستان روایت می شود.

مخاطب چاره ای ندارد جز اینکه علی را باور کند و با دردهایش همراه شود. چون ما به ازای بیرونی تمامی اتفاقات در فیلم را زیاد دیده است. فیلمنامه ی اثر، به جز چند مورد ضعف کوچک، کاری منسجم و پر از نکته است. و وجهی که آن را باور پذیر کرده، به روز بودن آن و وجود ما به ازای بیرونی تمامی اتفاقاتش است.

در سکانی گرم و بی نظیر رویارویی علی با مادرش، بعد از داد و قال های بسیار علی و گفتن این جمله به مادرش که تو من رو بدبخت کردی، مادر علی به برادر علی می گوید که خدایی من همه چیز رو براتون فراهم کردم. هنوز تو زیر زمین پر از اسباب بازیهای شماست. من بهش گفتم از این خونه بره بیرون؟ من فقط گفتم یا این خونه یا اون ساز!!

مادر علی، زنی خشک مذهب و افراط گراست که با موسیقی مخالف است. امثال مادر علی، در جامعه بسیارند. پس مخاطب آن را باور می کند.علی عشقش و تمام زندگیش موسیقی و سازش است. جایی که مادر علی می گوید : "من فقط گفتم یا این خونه یا اون ساز"، مخاطب به جهالت اون مادر خنده ی تلخی می زند. علی زندگیش موسیقیست. چطور یا موسیقی یا آن خانه؟

پس علی از خانواده فاصله می گیرد. علی زندگیش را از طریق برگزاری کنسرتها و فروش کاستهایش می گذراند و دوران خوشی دارد.ولی بعد از مدتی، وزارت ارشاد مجوز کاست نمی دهد و کاست هایش لو می رود. اجازه ی کنسرت هم به او نمی دهد و علی درمانده می شود. مخاطب این را هم باور می کند. چون ما به ازای بیرونی اش را زیاد دیده است. مصداقش خود آواز خوان فیلم، محسن چاوشیست. کسی که مانند علی سنتوری محبوبیت بی نظیری دارد. ولی مجوز کاست نمی گیرد و کاستهایش توسط آشناهایش لو می رود. مجوز کنسرت هم نمی گیرد یا به سرعت لغو می شود. پس مخاطب به راحتی این را هم باور می کند.

پس علی برای گذران زندگی نمی تواند شغلش را از طریق سالم ادامه بدهد و مجبور است شب های زیادی در مجالس و مهمانی ها و عروسی ها، بزند. طبیعتا" با حضور زیاد در این مکانها، امکان تماس با هر جور انسانی را داری و هر خطری انتظارت را می کشد.

داریوش مهرجویی در سنتوری، گذشته ی علی قبل از اعتیاد را بررسی می کند. ولی به هیچ وجه قصد ندارد که ببیند علی از چه زمانی معتاد شده؟ اولین بار چگونه مواد مصرف کرده؟ چه کسی به او داده؟ و... چیزی که در بسیاری از آثار مشاهده می کنیم و تصور بر این است که حتما" باید نشان داده شود که شخص مورد نظر، چه زمانی و در چه مکانی و چگونه و توسط چه کسی به دام اعتیاد افتاد؟

مهرجویی در سنتوری، به هیچ وجه، به این موضوع نمی پردازد و برایش مهم نیست. در واقع مهرجویی می گوید علی بر اثر نا ملایمتی های خانواده و جامعه و مسئولان، پایش به مکانهایی باز شد که نباید باز می شد. حال اینکه چگونه به دام اعتیاد افتاد و چه کسی اولین بار عاملش شد و... برایش اهمیتی ندارد. در واقع مهرجویی، شرایط را مورد تاکید قرار می دهد. نه اشخاص را. اشخاص تابع شرایط هستند!

فصل پایانی فیلم هم بخش بحث برانگیز دیگر فیلم است. و عده ای آن را مانند سریال آینه ی عبرت می دانند. حال هر گونه که بخواهیم به فصل پایانی سنتوری نگاه بیندازیم، چیزی که بیش از همه جلب توجه می کند، کارگردانی بی نقص و پرداخت بسیار عالی داریوش مهرجویی در این صحنه هاست. استفاده از معتادان واقعی در این فصل فیلم و انتخاب لوکیشنهای صحیح و طراحی صحنه ی بسیار عالی و دوربین روی دست خوب تورج منصوری، این فصل از فیلم را دیدنی کرده و کارگردانی داریوش مهرجویی به قدری دقیق است که تسلط کامل بر صحنه دارد و نشان از وجود یک استاد در پشت دوربین می دهد.

پایان سنتوری، بخش به شدت قابل بحث دیگر آن است.شاید در نگاه اول، پایان سنتوری، کمی رویا پردازانه و غیر قابل باور باشد. ولی با کمی دقت، پی به ریزکاریهای مهرجویی در فیلمنامه ی اثر می بریم و نکات جالبی به دستمان می رسد.در پایان، علی با عده ای از بیماران آسایشگاه، گروه کوچکی تشکیل می دهد و کنسرتی برگزار می کند. در بین ترانه، علی چشمش به هانیه، که در بین تماشاگران قرار دارد، می افتد که مثل همیشه با نگاه شیفته به او خیره شده. علی سرمست می شود. ولی ناگهان چشمانش صندلی خالی را می بیند و متوجه می شود که همه، چیزی جز یک توهم نبوده و هانیه اش مدتهاست که برای همیشه رفته. این لحظه، با تدوین خوب کار، به بخشی از ترانه می رسد که گفته می شود : "تنها بودن یه کابوس شومه"

بهرام رادان در این لحظه با انجام یک بازی درونگرای زیبا، بغضی فرو رفته را نشان می دهد و از ترس تنهایی، درونش آشفته شده است.

آیا سرنوشت علی همان است که در پایان تدوبن شده ی فیلم دیدیم؟ همه چیز مانند قطعات یک پازل است. در اواخر فیلم، به صورت گذرا، شنیده می شود که پدر علی به او می گوید : "همه چیز را برات فراهم می کنم."

مشکل پدر و مادر علی با او، به خاطر سازش بود و این اختلاف، علی را به حد نابودی رساند. علی عاشق سازش بود و پدر و مادرش مخالف آن.

در ابتدای فیلم، جایی که علی بعد از شکسته شدن دست و سازش از آن مهمانی می آید، سازش را به زمین می اندازد و می گوید : "تو چی میگی تو بغل من؟ هر چی کشیدم از دست توئه."

علی می گوید که من به خاطر تو در مقابل خانواده ام ایستادم و این همه رنج و بدبختی را تحمل کردم. در واقع علی به خاطر اینکه خودش باشد، تاوان سختی می دهد. بی شک بعد از ترک کردن اعتیاد علی، پدر و مادر خشک مذهب او باز هم با سازش کنار نمی آیند. پدرش هم قصد داشت بعد از ترک دادن او، او را به طرف خود بکشاند. حال علی که دیوانه وار عاشق سازش است( مانند علاقه ی عجیب مش حسن به گاوش. که در سکانس دعوای علی با هانیه، نمود پیدا کرد)، آیا حاضر می شود اینبار سازش را کنار بگذارد؟ مطمئنا" نه. علی باز هم از خانواده جدا می افتد. چون کسی او را درک نمی کند.

علی باز هم به جامعه بر می گردد. این بار هانیه، عشقش هم در کنارش نیست و پشت و پناه و انگیزه ای هم ندارد. حال علی که باز هم از خانواده به دور افتاده و هانیه اش را هم ندارد، باز هم به جامعه ی بی رحم و خشن برمی گردد. جامعه همان جامعه ی قبل است که آسمانش مثل همیشه کدر و بد رنگ است و مسئولانش همان مسئولان هستند. و علی اینبار از درون در حال متلاشی شدن است و به زوال کشیده شده است. و این شاید همان بخش بی زمان سکانس ابتدای فیلم باشد. جایی که علی از ایستگاه مترو بالا می آید و آسمون برایش مثل همیشه کدر و بدرنگ است و نمیداند که این آخرین باریه که این هوای کثیف رو به ریه های سوختش فرو میدهد(این بخش، تنها بخشی از سکانس اول است که زمانش مشخص نیست).

مهرجویی، تیزهوشانه و هنرمندانه عاقبت علی سنتوری و علی سنتوری ها را در جامعه ی ما نشان می دهد. و نشان می دهد که مشکلات امثال علی سنتوری ها که در جامعه ی ما بسیارند، ریشه های عمیقی دارد که از خیلی جاها سر منشا می گیرند(از رفتار غلط و ما قبل تمدن برخی خانواده ها، مانند پدر و مادر علی سنتوری، تا اقدمات دستگاه و مسئولان و...)

در واقع پایانی که در ظاهر در فیلم می بینیم، پایان آن نیست و در واقع آغاز بدبختی های بیشتر علی سنتوری است که مهرجویی آن را استادانه در آغاز فیلم آورده و سایر قطعات پازل را هم گذاشته، تا مخاطب خود، آن ها را کنار هم قرار دهد و به این امر برسد. در نتیجه، سنتوری دارای آغاز و پایان کوبنده ای است که خلق آنُ فقط از کارگردانی توانا بر می آید که سالهاست در سطح اول سینمای ایران، آثار بزرگی خلق کرده است.

در مورد ترک اعتیاد علی هم لازم به توضیح نیست. طبق آمار، تنها 10% معتادان تزریقی قابل بازگشت هستند. و علی با وجود پدرش و رفتن به آسایشگاهی مجهز و خصوصی و تحت بهترین مراقبت ها قرار گرفتن، توانست اعتیادش را ترک کند و جزوی از آن 10% باشد. این به خودی خود جایی برای بحث ندارد.

سنتوری به نسبت دیگر آثار برجسته و بزرگ داریوش مهرجویی، دارای سکانس های درخشان و پر حس و حال بیشتری است. ولی به همان ترتیب نسبت به آنها دارای بیشترین کوتاهی ها و عدم منطق عقلانی ها و سهل انگاریهاست. در واقع علت آنکه سنتوری بیشتر از تمام آثار داریوش مهرجویی با مخاطب ارتباط برقرار می کند، این است که مهرجویی در برخی سکانس ها، با زیر پا گذاشتن بعضی منطق ها و دلالت ها، بر حس و حال آن سکانس ها افزوده است. مانند نا معلوم بودن چگونگی ورود پدر علی به خانه ی علی، در حالی که درب بسته است و او کلیدی ندارد. و مهرجویی با زیر پا گذاشتن این منطق، عامل رویارویی ناگهانی علی با پدرش و افزایش حس و حال و جذابیت این سکانس می شود. و این سکانس تبدیل به یکی از درخشانترین سکانس های فیلم می شود. با این تفاسیر، مجموع سکانس های بی نقص و وجد آور و گرم، سنگینی می کند.

پرداخت خوب و کم نقص سکانسهای دعوای علی با هانیه(به همراه بازی خوب بازیگرانش) ،خلق سکانس ها و لحظات خلاقانه و شور انگیز در صحنه های عاشقانه ی علی و هانیه، مانند سکانس وجد انگیز و بی نظیر و دلچسب بازی با شالگردن که اوج خلاقیت مهرجویی بود، خلق زیبا و مستند وار سکانس آموزش سنتور دیدن هانیه، پرداخت بی نظیر و کم نقص سکانس های حاشیه نشین شدن علی و استفاده ی به جا و به موقع از موسیقی و تلفیق دقیقش با تصاویر، مانند لحظه ی سوسیس سرخ کردن علی بعد از حاشیه نشین شدنش و تقسیم سوسیسهایش با دیگر گدایان و معتادان و دلسوزی اش، همراه با ترانه ی بی نظیر محسن چاوشی که همه را مجذوب می کند، از جمله اوج کارگردانی داریوش مهرجویی در سنتوریست.

پرداخت نه چندان خوب سکانسهای کنسرت و مجلس عروسی و همچنین سکانس آسایشگاه، از جمله کوتاهی های داریوش مهرجویی در کارگردانی سنتوری است.

در مجموع، همانطور که گفته شد، اگر چه کارگردانی مهرجویی در سنتوری همراه با سهل انگاری هایی در بعضی صحنه ها بوده، ولی در مجموع، سکانسهای درخشان و بی نظیری که نشانگر حضور کارگردانی بزرگ و استاد در پشت دوربین است، بسیار سنگینی می کند. و آن سهل انگاری های کوچک هم، عملا" زیاد به چشم نمی آیند.

فیلمبرداری تورج منصوری در سنتوری، فیلمبرداری قابل قبولی است. تورج منصوری در این فیلم، از شیوه ی دوربین روی دست استفاده کرده. سنتوری فیلم تلخیست که جامعه ی کدر و بدرنگ ما را نشان می دهد. و تورج منصوری با تصاویر نیمه رنگی اش که در بعضی صحنه ها، رنگ کدر و ویژه ای در خود دارند(مانند بالا آمدن علی از ایستگاه مترو و کدر نشان دادن مردم)، به زیبایی جامعه ی غرق در دود و کدر ما را نشان می دهد. منصوری در طول فیلم، به جز چند صحنه، کنترل کامل دوربین در دستش است.

البته لازم به ذکر است که در سکانس های مربوط به کنسرت، تنها به گرفتن لانگ شات های معمولی بسنده شده است و نماهای خوبی در حاصل کار، به دست نیامده است. شاید اگر از تمام مزایای استفاده از دوربین روی دست برای این فیلم بگذریم، استفاده از تراولینگ برای سکانس های کنسرت این فیلم، بسیار واجب بود و بر دلپذیر شدن این بخش های فیلم، کمک می کرد.

اردوان کامکار با موسیقی دلنوازش و محسن چاوشی با صدای زخم دار و زیبایش و ترانه های بی نظیرش، تاثیر زیادی بر موفقیت فیلم داشتند و صدای چاوشی، بار احساسی بسیاری از صحنه ها را به دوش کشید.

بازی بهرام رادان بی نظیر و کم نقص است و گویی نقش علی سنتوری برای او خلق شده بود. بهرام رادان چه در روزهای رو به افول و سقوط و بدبختی علی و چه در روزهای اوج و سرخوشی و عاشقانه ی علی، بی نظیر است و همیشه در اوج. ترانه های چاوشی را هم به زیبایی لب زده و چه عالی صدای چاوشی بر روی چهره اش نشسته است.

البته لازم به ذکر است که بازیش در یکی دو سکانس، اغراق آمیز شده است. که به نظر می رسد طبق گفته ها، این خواسته ی داریوش مهرجویی بوده است.

بازی گلشیفته فراهانی هم در سنتوری به دو قسمت تقسیم می شود. بخش به ستوه آمده و بخش آشنایی با علی و عاشقانه. گلشیفته فراهانی در بخش به ستوه آمده، بسیار خوب است و در هر دو سکانس دعوا با علی، بسیار باور پذیر ایفای نقش می کند. برای مثال، جایی که علی به هانیه سیلی می زند، او بدون هیچ گونه تصنع و فیس و افاده ای، خیلی ملموس و طبیعی، می گوید : "پرده ی گوشم پاره شد علی". و در سکانس اعتراض به جامعه در کنار جوی آب، چنان حسی به مخاطب منتقل می کند که بی نظیر است. همچنین در سکانس گفتگویش با جاوید در پارتی هم، به خوبی ریزه کاریها را برای طبیعی در آمدن بازی رعایت می کند. بازی گلشیفته در نیمه ی آشنایی و عاشقانه هم خوب است. از جمله سکانس آموزش سنتور و سکانس وجد انگیز بازی با شالگردن. او در نیمی از این بخش، به خواسته ی مهرجویی، جیغ های بلندی می کشد. که این خاصیت هانیه است... دختری سرزنده و بشاش که دوست دارد جیغ بکشد و ابراز احساسات کند. حال عده ای آن را متوجه نیستند و با ادعای باور پذیر نبودن این خنده و یا اینکه گلشیفته فراهانی به نظرشان در فیلم زیاد جیغ کشیده، کل بازی او را در فیلم زیر سوال می برند. البته به عقیده ی نگارنده، جیغ های زیاد هانیه، دلچسب و باور پذیر است. چون این ماهیت کاراکتر هانیه است. ولی حتی اگر قرار باشد که اعتراضی(که در اینجا نادرست است) به جیغ های زیاد هانیه و یا هر کاراکتری شود، این اعتراضات باید به کارگردان مطرح شود. نه بازیگر. هر چند که داریوش مهرجویی در خلق کاراکتر هانیه، کم نقص و زیبا کار کرده.

بازی های مسعود رایگان و رویا تیموریان هم دیدنی و کم نقص است. به خصوص رویا تیموریان که همین نقش کوتاه را به قدری زیبا ایفا کرده که جای هیچ حرفی نگذاشته. در میان بازیگران فیلم، متاسفانه بازی مهیار پور حسابی(تمایل) بسیار مصنوعی و بد است و بیشتر مناسب سریالهای طنز تلویزیونیست. بازی سیامک خواهانی(جاوید) هم کاملا بد است. و در سکانس صحبت با هانیه در کنار جوی آب، هر چند تصویرش نیست، ولی به شدت بد و مصنوعی دیالوگ می گوید. نادر سلیمانی هم به عقیده ی نگارنده، بیشتر مناسب فیلم های طنز است. و در فضای تلخ سنتوری، دیالوگ ها و بعضی حرکات را به صورت کمیک درآورده.

در کل، سنتوری فیلم بسیار خوب و قابل تامل و اثر برجسته ی دیگری از کارگردان بزرگ و شاهکار این دیار است. کارگردانی که همیشه با آثارش، تمام دوستداران سینما را غافل گیر کرده. سنتوری فیلمیست که باید آن را با دقت، بارها و بارها دید. تا هر بار، بیشتر پی به نکات نهفته اش که آنها را در لایه های عمیق خود پنهان کرده، برد.

سنتوری فیلم بسیار محترم و ارزشمندی است و بی شک با گذشت سالها، ارزشهای این فیلم، بیشتر و بیشتر آشکار خواهد شد. کسانی هم که بی جهت با آن مخالفت می کنند، عموما" نیمه ی خالی لیوان را می بینند و هر جور که دوست دارند از یک فیلم برداشت می کنند.

با تمام این تفاسیر و دیدگاه ها، تنها چیزی که عیان است، این است که سنتوری، جایگاه خود را در تاریخ سینمای ایران بدست آورده و مخالفتها و اهداف تخریبی در مقابل آن(همانطور که در مقابل برترین فیلمهای تاریخ سینمای دنیا هم با این دید که هر فیلمی مخالفانی دارد، این روشها اعمال می شود و تاثیری ندارد.)، به نتیجه ای نخواهد رسید.

"وقتی از ایستگاه مترو اومدم بالا، آسمون مثل همیشه کدر و بدرنگ بود. توی هوا پر از دود بود و من نمی دونستم، که این آخرین باریه این هوای کثیفو، به ریه های سوختم فرو میدم. از وقتی هانیه، همسرم گذاشته رفته، دیگه دلم به کار نمیره. بعضی از برنامه ها رو قبول نمی کنم. با بعضی هاش بد قولی می کنمو نمیرم. یا سر مجلس خوابم میگیره. یا می زنم زیر گریه.

مثل اون شب، تو کنسرت نمایشگاه، که انقدر پاتیل بودم که نفهمیدم هانیه رفته. فکر کردم مثل همیشه اون جلو نشسته و با نگاه شیفته به من خیره شده. تو میکروفون گفتم : "مرسی. امشب یه موجود خیلی عزیز اینجاست...هانیه،همسرم." واقعیتش تالاپی خورد تو کلم. هانیه اونجا نبود.

این روزا همش مست و پاتیل بودم. خراب کاریایی کردم چه جور. که باعث شد شهرتم کم کم ضایع بشه و دیگه کسی بهم کار نده. آخرین برنامه ای که رفتم، یه مجلس عروسی تو اون پایین مایینای شهر بود. پول مول کم می دادن، ولی عوضش درست و بجا، چپ و راست بهمون می رسیدن...!"

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در پنجشنبه پانزدهم فروردین 1387 | در 1:15 | |

انتخاب بهترین دروغ سیزده

انتخاب بهترین دروغ سیزده :

بعد از پست مربوط به دروغ سیزده، حالا تمام دروغها روی صفحه ی اصلی وب قرار می گیره. تمام شرکت کننده های تو این مراسم دروغ گویی، باید یکی از دروغ های زیر رو به عنوان بهترین دروغ انتخاب کنند. به جز دروغ خودشون. تمام دروغها شماره گذاری شدن و هر کس از هر دروغی خوشش اومد و اون رو بهترین دروغ دونست، باید شماره ی اون دروغ رو تو کامنت ها ارسال کنه( نه اسم دروغگو رو). فقط هم شرکت کننده ها میتونن تو انتخاب دروغ برتر، سهیم باشن و بازم تاکید می کنم که باید یک دروغ به جز دروغ خودشون رو انتخاب بکنن.

در ضمن، تمام دروغهای گفته شده، شوخی هستند و خواهشا" اگه با بازیگر و یا شخص خاصی شوخی شده و دروغی در مورد اون گفته شده(هر چند سنگین)، کسی ناراحت نشه. آقا همه جنبه ها رو ببرید بالا.

بعد از اتمام مسابقه، دروغی که بیشترین رای رو آورده باشه، متعاقبا" اعلام میشه. در ضمن، در بین تمام دروغهای زیر، ۲ دروغ هستن که نویسندگانش قصد یه کل کل اساسی هم با هم داشتن. فکر کنم مشخص باشه. کسانی هم که بتونن این دو دروغ رو(فکر کنم تابلو باشه) پیدا کنن، جایزه ی ویژه ای خواهند داشت.

این متفاوت ترین پست این وبلاگ در تاریخشه. همچنین من برای اولین بار، در این وبلاگ از شکلک استفاده کردم. که خوب با توجه به محتوای این مطلب و ایام نوروز، بسیار لازم بود و برای تنوع هم بد نیست.

اینم دروغها :

۱) فیلم سنتوری توی فیلم های اکران نوروزی قرار گرفت.

۲) خبرگزاری ایسنا : سنتوری حتما اکران میشود و آقای صفار هرندی از وزارت ارشاد برکنار شد.

۳)

۴) پارسال معدلم 20 شد.

۵) وزیر ارشاد رسما از عوامل فیلم سنتوری عذر خواهی کرد و گفت من تمام خسارت هایی که به این فیلم وارد شده را تماما پرداخت می کنم.

۶) قیمت بنزین و مسکن کاهش پیدا می کند.

۷) باران کوثری : خیلی روی انتخابهایم دقیق شده ام.

۸) من از محمد رضا گلزار حالم بهم میخوره.

۹) من یه داستان نوشته بودم که توسط یکی از دوستای داییم قراره بره و ساخته بشه.
واقعا جالبه نه؟
داییم می گه از روی داستان من یه فیلمنامه می نویسن بعد اون فیلم نامه می ره و ساخته میشه.
تقریبا قطعیه.
فقط منتظرم ببینم مبلغ قرار داد چقدره. دایم می گه اگه به توافق برسیم شاید بالای ...
اینجاشو نمی گم. چون معلوم نیس.

۱۰) راسل کرو قراره تو اخراجی های 2 بازی کنه.

۱۱) متاسفانه بهرام رادان در حادثه ی رانندگی دیشب در جاده فشم قطع نخاع شد !

۱۲)

۱۳) طبق یک آمار،داورای جشنواره فیلم فجر با انصاف ترین داوران دنیا هستند.

۱۴) باران كوثري در یک سريال به كارگرداني حاتمي كيا به ايفاي نقش مي پردازد.

۱۵) آقای کیارستمی به من پیشنهاد کار دادن بنده هم با اینکه سال قبل سال پر کاری برام بود، به ناچار قبول کردم. نقش مقابلم هم سرکارخانم گلشیفته فراهانی هستن. تمامی تهیه کنندگان و کارگردانان و داوران و پیشکسوتان سینما فرمودند که این کار به خاطر بازی و محبوبیت بنده و خانم فراهانی برنده ی تمامی جوایز جشنواره فجر و همچنین برنده ی تمامی جایز اسکار هست همچنین فرمودند جایزه ی نوبل هم می گیریم.

۱۶) یک روز در خانه نشسته بودم داشتم.....................
آقای استاد ده نمکی از من خواست برای اخراجیهای 2 بازیگر اتخاب کنم.
اینم بازیگرای من برای اخراجیهای 2:آل پاچینو-رابرت دنیرو-مریل استیرپ-لئوناردو دی کاپریو و براد پیت و تام کروز.

۱۷) رهبر انقلاب به نقل از خبرگزاری ایسنا فرمودند : همانطور که تنها فیلم مورد تایید بنیانگذار انقلاب، فیلم گاو بود، تنها فیلم مورد تایید بنده هم، فیلم "سنتوری" است.

۱۸) محمود احمدی نژاد در مصاحبه با خبرگزاری مهر : آقای بهروز وثوقی تشریف بیارن ایران. قدمشان روی چشم.

۱۹) خبرها حاکی از آن است که تو این سال همه ی مردم با هم خوب میشن و دیگه کسی به بد کس دیگری راضی نمیشه.

۲۰) داریوش مهرجویی چندی پیش از کارگردانی فیلم نقاب زیبا انصراف داد و کارگردانی این پروژه رو رسما به بنده سپرد و بنده به دلیل رضایت نداشتن از فیلمنامه ی این فیلم و تفکرات مهرجویی در اون، قصد دارم فیلمنامه رو بدم بهرام بیضایی برام بازنویسی کنه.

۲۱) داریوش مهرجویی : محمد رضا گلزار انتخاب اول من برای ایفای نقش علی سنتوری بود. ولی متاسفانه از بخت بد ما، ایشون اون موقع مشغول هنرنمایی در فیلم "تله" بودن.

۲۲) طبق یک توافق جمعی، مردم موقع سوار شدن در اتوبوس و مترو همدیگر را هل نمی دهند.

[+] نوشته شده توسط نگارنده | در جمعه نهم فروردین 1387 | در 3:16 | |